روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٠٤ - ترجمه

پيش بفرستاد.«لام»،جواب قسمى مضمر است-چنان كه گفتيم-و«ما»نكرۀ موصوفه است،و براى آن فعل با«نفس»اضافه كرد تا اضافۀ فعل محقّق شود و با ايشان و بدانند كه ايشان كردند و جز ايشان نكردند،چنان كه گفت: بِمٰا قَدَّمَتْ يَدٰاكَ [١]و بِمٰا قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ و فَبِمٰا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ [٢]، أَنْ سَخِطَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ [٣]، موضع ان مع الفعل رفع است و فعل با آن در جاى مصدر است و آن مخصوص بالذّم باشد،كزيد في مثل قولك [٤]بئس الرّجل زيد،و تقدير آيه اين است كه:لبئس شيئا قدّمت لهم انفسهم سخط اللّه عليهم و خلودهم فى النّار،و شايد كه وَ فِي الْعَذٰابِ هُمْ خٰالِدُونَ كلامى [٥]مبتدا باشد و به بئس تعلّق ندارد.

وَ لَوْ كٰانُوا يُؤْمِنُونَ [٢٦-ر] بِاللّٰهِ وَ النَّبِيِّ ،آنگه گفت:اگر [٦]بدل آن‌كه اين مى‌كنند به خداى و پيغامبر ايمان آوردندى. وَ مٰا أُنْزِلَ إِلَيْهِ ،و آنچه بر او انزله كردند، گفتند:مراد پيغامبر موسى است،و مراد به لَوْ كٰانُوا ،منافقان جهودان‌اند،گفت:

اگر ايشان به خداى و پيغامبر و كتاب يعنى موسى و تورات ايمان داشتندى. مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِيٰاءَ ،مشركان را به دوست نگرفتندى.اين قول حسن بصرى است و مجاهد پس موالات و مصافات ايشان با مشركان دليل آن مى‌كنند كه ايشان ايمان ندارند به موسى و تورات چه ايشان به موسى و تورات كافراند و لكن بيشتر ايشان فاسق‌اند و خارج از فرمان خداى.

لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النّٰاسِ عَدٰاوَةً ،آنگه رسول را-عليه السّلام-احوال دوستان و دشمنان اعلام كرد،گفت: لَتَجِدَنَّ ،يا بى‌تو سخت‌ترين مردمان را به عداوت و دشمنى،و نصب او بر تميز است. لِلَّذِينَ آمَنُوا ،در محلّ نصب است با [٧]آن‌كه مفعول عداوت است و مصدر عمل فعل كند. اَلْيَهُودَ ،و نصب او بر مفعول دوم است از وجد،آن جهودان را يعنى دشمن‌تر كس مسلمان را جهودان باشند.

أبو هريره روايت كرد كه رسول-عليه السّلام-گفت:هيچ دو جهود نباشند كه با