روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٠٥ - ترجمه

موسى گفت: وَ أَوْحَيْنٰا إِلىٰ أُمِّ مُوسىٰ أَنْ أَرْضِعِيهِ [١]،و گفتند:به معنى القاست، كما قال الشّاعر:

الحمد للّه الّذى استقلّت باذنه السّماء و اطمأنّت
اوحى لها القرار فاستقرّت
و روى وحى لها القرار،و هما لغتان،و ابو القاسم بلخي گفت:مراد آن است كه اوحيت الى عيسى فى الحواريّين،و نيز اين نعمت ياد كن كه چون من وحى كردم به حواريّان-و آن خواصّ اصحاب عيسى بودند.حسن بصرى گفت:گازران بودند براى آن ايشان را حوارىّ خواندند لتحويرهم الثّياب،أى تبيضهم.مجاهد گفت:صيّادان بودند،و بعضى دگر گفتند:ملاّحان بودند.قتاده گفت:وزراى عيسى بودند،بعضى گفتند:چهل مرد بودند.عكرمه گفت،دوازده مرد بودند:فطرس و يعفونس [٢]و بخنس و اندرائيس [٣]و فيلس [٤]و تلما و منتا و توماس و يعقوب [٥]خلقانا و قداوسيس [٦]و قنانيا [٧]و تودس.وحى كردم به ايشان كه ايمان آرى [٨]:[به من] [٩]و پيغامبر من عيسى-عليه السّلام.ايشان گفتند:ايمان آورديم و گواه باش كه ما مسلمانيم.

إِذْ قٰالَ الْحَوٰارِيُّونَ ،نيز ياد كن چون گفتند حواريان:يا [١٠]عيسى هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ ،كسائى خواند:هل تستطيع ربّك،بر تقدير هل تستطيع ان تسأل ربّك و تدعو ربّك[به تاء] [١١]،و نصب«ربّك»و بتوان [١٢]كردن كه تقدير اين محذوف نبايد كردن،و معنى آن بود كه:ممكن باشد تو را و رونده بود تو را و اعتماد دارى كه اگر بگويى روان باشد،چنان كه يكى از ما گويد:هل تملك فلانا،هل تستطيعه،و هل