«و ليس يصلى بخيل الحرب جانبها»
وَ يَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسٰاداً ،آنگه خبر داد كه:اين جهودان در زمين سعى به فساد مى‌كنند تا افساد بلاد و عباد كنند به معاصى خداى تعالى و تحريف تورات [١]و تقليب احكام او و پوشيدن كار رسول ما-عليه السّلام-. وَ اللّٰهُ لاٰ يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ ،و خداى تعالى مفسدان را دوست ندارد و نخواهد كه ايشان را خير رساند و ثواب دهد [١٥-ر].

قوله: وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْكِتٰابِ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا ،رمّانى گفت:معنى«لو»وجوب المعنى الثّاني بالاوّل به طريقۀ لو كان كذا لكان كذا و اين معنى مبهم است و در او كشفى نيست.و بعضى ديگر گفتند:لامتناع الشّىء من امتناع غيره،كقولهم:لو كان لي مال لحججت،و اين مذهب هم مطّرد نيست و اصل در اين باب آن است كه ما شرح داديم كه معنى«لو»برعكس ديگر حروف است،با نفى اثبات باشد و با اثبات نفى و حكم جوابش هم اين باشد هم از قصّه [٢]نهاد او و شرح اين به استقصاء برفته است.

حق‌تعالى گفت:اگر اهل كتاب كه جهودان و ترسايانند احكام تورات و انجيل برپاى‌داشتندى [٣]و به تو و به كتاب تو ايمان آوردندى [٤]و تقوا و پرهيزگارى پيشه گرفتندى،ما گناهان ايشان مكفّر و پوشيده كرديمى [٥]و ايمان و تقوا را كفّارۀ گناهان ايشان كرديمى [٦]و ايشان را به بهشت و نعيم [٧]برديمى [٨].و«نعيم»نامى است از نامهاى بهشت و براى آن‌كه در«لو» [٩]معنى شرط است،اگر در ماضى شود معنى استقبال دهد.

[١] .مج،مت،وز:تعديه.

[٢] .مج،مت،وز،لت،مر:قضيه،آج،لب:قصده.

[٣] .مت:بر پاى داشتند.

[٤] .مت:ايمان آوردند،مر+و اتّقوا لكفّرنا عنهم سيّئاتهم و لا دخلناهم جنّات النعيم.

[٥] .مج،مت،وز،لت،مر:پوشيده كردمانى،آج،لب:پوشيده كردمى.

[٦] .مج،مت،وز،لت،مر:كردمانى،آج،لب:كردمى.

[٧] .مج،مت:نعيم بهشت.

[٨] .مج،مت،وز،لت،مر:بردمانى،آج،لب:بردمى.

[٩] .اساس:در او،با توجّه به مج تصحيح شد.