بود كه صفت مصدرى محذوف باشد،و التّقدير غلوّا غير الحقّ. وَ لاٰ تَتَّبِعُوا [١]،و متابعت مكنى و اقتدا به اهواء و مذاهب و ديانات قومى كه ايشان مذاهب [٢]به هواى نفس نهادند نه به استخراج ادلّه از آنان كه پيش [٣]شما بودند،چه صفت ايشان اين است كه پيش از شما ضال و گمراه بودند.

حسن و مجاهد گفتند:آيت نهى است ترسايان را ازآن‌كه اقتدا كنند در ضلال به جهودان،و بعضى دگر گفتند:مراد آن است كه اقتدا مكنيد به اسلاف و رؤسا و اكابر خود در ضلال [٤]چه ايشان جز آن‌كه ضال‌اند در خود مضلّند و گمراه‌كننده قومى بسيار را كه پيش از شما بودند.

وَ ضَلُّوا عَنْ سَوٰاءِ السَّبِيلِ ،زجّاج گفت:براى آن تكرار كرد كه آن خواست كه ضلّوا من قبل به لفظ اوّل و به دوم آنگه ضلّوا من بعد [٥]،بعضى دگر گفتند:براى آن تكرار كرد كه به اوّل ضلال دين خواست و به دوم ضلال از طريق بهشت.و سَوٰاءِ السَّبِيلِ ،مستقيم الطّريق باشد كه از ميل و كژى دور باشد.

لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا ،لعنت كردند كافران [٦]بنى اسرائيل را بر زبان [٧]داود و عيسى [٨]مريم-عليه السّلام-«لعن»طرد و ابعاد باشد از رحمت،و در معنى او سه قول گفتند:حسن بصرى و مجاهد و قتاده گفتند:ايشان را بر زبان داود لعنت فرمود تا قرده شدند و به دعاى داود خداى تعالى ايشان را مسخ گردانيد،تا بوزينه و به [٩]زبان عيسى تا خوك شدند و براى آن تخصيص كرد اين دو پيغمبر را كه از پس موسى از اين دو پيغمبر معروف‌تر نبودند و ذكر سليمان براى آن نكرد كه دين سليمان دين داود بود و او را شريعتى نو نبود،باقر-عليه السّلام-گفت:امّا داود اهل ايله را لعنت كرد به عدوان [١٠]كه روز شنبه كردند در باب ماهى گرفتن و ايشان در عهد داود بودند و

[١] .اساس:و لا تتبع،با توجه به ضبط قرآن مجيد تصحيح شد.

[٢] .مج،مت،وز:آن مذهب،لت:آن مذاهب.

[٣] .آن+از.

[٤] .مج،مت،وز،لت:ضلالت.

[٥] .آج،لب،لت+هم.

[٦] .مر+من.

[٧] .مج،مت،وز،آج،لب،لت+زبان،مر+لسان.

[٨] .مر+بن.

[٩] .مج،مت،وز،لت،مر:بر.

[١٠] .مج،مت،وز،لت،مر:به عدوانى.