روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٦٣ - ترجمه

جويها برآرند محرم را هم حلال باشد.

وَ طَعٰامُهُ ،در او دو قول گفتند:يكى آن‌كه مراد آن است كه آنچه در آب بميرد از حيوان حلال و به موج با كناره افتد،و اين قول ابو بكر و عمر است و عبد اللّه عبّاس و عبد اللّه عمر و قتاده [١]،قولى دگر از عبد اللّه عبّاس [٢]و سعيد مسيّب و سعيد جبير و مجاهد و ابراهيم [٣]آن است كه:مراد ماهى شور است،و آنچه لايق است به مذهب ما آن است كه:مراد به صيد بحر آن است كه هر ماهى تازه كه از دريا برآرند،و بقوله:

مَتٰاعاً ،ماهى شور است،چه آنچه در دريا [٤]بميرد [٥]به نزديك ما حرام است محرم را و جز محرم را،و آن را طافى گويند،پس قول دوم مذهب ماست [٦].

بعضى دگر گفتند:مراد به متاع آن است كه آنچه به آب دريا رويد از نبات و ثمار،و اين قول زجّاج است. مَتٰاعاً لَكُمْ ،نصب او بر مصدر است لا من لفظ الفعل، و روا بود كه مفعول له باشد أى لمتاعكم حسن بصرى و قتاده گفتند معنى آن است كه:منفعتى است مقيم و مسافر را.

وَ حُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرِّ مٰا دُمْتُمْ حُرُماً ،و حرام كردند بر شما صيدى كه بر خشك باشد ما دام [٧]تا محرم باشيد [٨]،ظاهر [٩]اقتضاى تحريم صيد كند در حال احرام.

بعضى گفتند:محرم را حرام باشد هر صيدى كه [١٠]كند يا [١١]فرمايد كردن،امّا آنچه ديگرى صيد كند بى‌امر او،او را حلال باشد.و اين قول على [١٢]است [١٣]به روايتى و قول عمر و عثمان و عبد اللّه عمر و سعيد جبير[٤٠-پ]،و بعضى فقها فرق كردند ميان آن‌كه در حال احرام صيد كند و آنچه صيد كند پيش ازآن‌كه او احرام گرفته باشد،و به نزديك ما جمله حرام باشد.