روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٨٠ - ترجمه
باشد يا خاص،اگر عام بود [١]مناقضه بود به مثابۀ آن بود كه گفته باشد: وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ ، يعنى و ان تبلّغ رسالته فَمٰا بَلَّغْتَ رِسٰالَتَهُ ،اگر رسالت نگزاردى [٢]نگزارده باشى [٣]در اين هيچ فايده نباشد،پس اين محال بود جز خصوص بنماند،يعنى اگر اين رسالت مخصوص نگزاردى [٤]هيچ رسالت نگزارده باشى آن رسالت كه گزاردن دگر رسالات [٥]برآن موقوف باشد جز امامت و وصايت و نيابت و قائم [٦]مقام به داشتن تا به جاى او باشد و آن كند كه او كردى از امرونهى و وعظ و زجر و اقامت حدود و قضايا و احكام و جهاد و آنچه خداى تعالى تكليف پيغامبر [٧]و امام كرده است نباشد،چه محال است گفتن كه غرض آن است كه امر به نماز بگزار [٨]و الّا روزه نگزارده باشى [٩]و امر به روزه تبليغ كن و الّا رسالت حج نگزارده باشى [١٠]و زكات[بگو] [١١]و الّا جهاد نگفته باشى[٢٠-ر]،و لكن اگر امام فراندارد [١٢]كه رعايت رعيّت كند و بيان شريعت و حلّ مشكلات و تولّاى كارها [١٣]كه به او مفوّض باشد از جهاد و قضايا و احكام اقامت حدود هم چنان باشد كه اداى رسالت نكرده باشد،براى آنكه چون فروگزارد ضايع شود و به مثابۀ نكرده باشد [١٤].دگر اجماع اهل البيت بر آنكه:اين[آيت] [١٥]در اين كار آمد و قصّۀ او آن است كه ما گفتيم و اصحاب حديث با ما در اين اتّفاق كردند.
امّا وجه استدلال از خبر كه رسول-عليه السّلام-گفت:
من كنت مولاه فعلىّ مولاه ،آن است كه رسول-عليه السّلام-در وقت چنان در جايى [١٦]چنان قوم را جمع كرد
[١] .آن:باشد.
[٢] .لت:مگزارى.
[٣] .مج،مت،وز،آج،لب،لت،مر+و اگر نكنى نكرده باشى.
[٤] .وز،مت،آج،لب،آن:نگذاردى،لت:نگزارى.
[٥] .آن:رساله.
[٦] .اساس:قائم.
[٧] .آج،لب،مر:پيغمبر.
[٨] .آن،مر:بگذار.
[٩] .آن،مر:نگذارده باشى.
[١٠] .آن:نگذارده باشى.
[١١] .اساس:ندارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[١٢] .مج،مت،وز،لت،مر:فروندارد.
[١٣] .آج:كارهايى.
[١٤] .مج،مت،وز،لت،مر:ناكرده باشد.
[١٥] .اساس:ندارد،با توجه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[١٦] .مج،مت،وز،آج،لب،لت،مر،آن:جاى.