امّا قوله: وَ لاٰ طٰائِرٍ يَطِيرُ بِجَنٰاحَيْهِ طاعنان قرآن گفتند:طيران جز به جناح نباشد،چرا گفت: بِجَنٰاحَيْهِ ،نه اين حشو باشد؟گوييم از اين چند جواب است:

يكى آن‌كه تأكيد است،چنان كه:رأيت بعينى و سمعت باذني و تأكيد در كلام فايدۀ ظاهر است،و جواب ديگر از او آن است:تا بدانند كه آن طيران حقيقت است و نه بر وجه استعاره و مجاز است براى آن‌كه سفينه را طيّاره خوانند به تيز رفتن تشبيها بالطّائر الّذي يطير فى الجوّ،و نيز اسب تيزرو را طيّار گويند،يقال:طار به فرسه و طارت به السّفينة،قال: [١]:

فطارت بي على لقم الطّريق
و قال آخر:

فلو انّها تجري على الأرض ادركت و لكنّها تهفو بتمثال طائر
و قال آخر:

فطرت بمنصلي في يعملات دوامى الأيد يخبطن السّريحا
أى اسرعت [٢].

مغربى گفت:براى آن‌كه تا فرق باشد ميان طيران به جناح و ميان فوز و ظفر به حاجت،يقال:طار بكذا اذا فاز به و ظفر به و ذهب به،قال مزاحم العقيلىّ:

و طيري بمخراق أشمّ كأنّه سليل جياد [٣]لم تنله الزّعانف[٧٠-ر]
اى فوزي و اغنمي.

بعضى دگر گفتند:تا فرق باشد ميان مرغ هوا و ماهى آب كه ماهيان را من طيّارات الماء خوانند،جز آن‌كه او بال ندارد و مرغ بال دارد.

مٰا فَرَّطْنٰا فِي الْكِتٰابِ مِنْ شَيْءٍ ،ما تقصير [٤]نكرديم در كتاب.بيشتر مفسّران

[١] .مج،وز،مت+شعر.

[٢] .اساس،بم،آف،لت:سرعت،با توجّه به مج،وز تصحيح شد.

[٣] .اساس،بم،آف،لت،آن:حادم،با توجّه به مج،وز تصحيح شد.

[٤] .آج،لب:تقصيرى.