روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٤ - ترجمه

آنگه گفتند:ما هيچ اهل دينى را نديديم مخطى‌تر از شما و هيچ دينى بدتر از دين شما،خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت:اى اهل كتاب از جهودان و ترسايان! هَلْ تَنْقِمُونَ مِنّٰا ،و در معنى«نقمت»سه قول گفتند:يكى سخط،يكى [١]كراهت يكى انكار و معنى متقارب است،يقال:نقم ينقم و نقم ينقم،و الأوّل أفصح،قال عبد اللّه بن قيس الرّقيّات [٢]:

ما نقموا من بني اميّة الّا أنّهم يحلمون ان غضبوا
گفت:چه منكرى از ما يا چه كارهى [٣]از ما الّا آن‌كه ما به خدا ايمان داريم و به آنچه بر ما فرود آمد از قرآن و به آنچه پيش از قرآن فرود آمد از كتب اوايل و آن‌كه بيشتر [٤]شما فاسق‌اند.

زجّاج گفت معنى آن است كه:شما را بر ما هيچ انكار نتوانى [٥]كردن الّا ايمان ما و فسق شما و آن از باب منكر نباشد،چه ايمان سر معارف است،و انّ مع اسمها و خبرها في تأويل المصدر و هو معطوف على قوله: أَنْ آمَنّٰا ،و ان بافعل در تقدير مصدر باشد و اين قول بهترين [٦]اقوال [٧]است.

اگر گويند چگونه گفت: وَ أَنَّ أَكْثَرَكُمْ فٰاسِقُونَ ،بيشتر [٨]شما فاسق‌اند و ايشان همه فاسق‌اند؟جواب گوييم:مراد به«فسق»در اين آيت فسقى است كه بعضى كردند و همه نكردند و آن كتمان حق بود براى طمع رياست و همه‌كس صلاحيت اين ندارد.

جواب ديگر اين كه:بر سبيل ايهام [٩]بر مخاطب چنين بسيار گويند،اكثر گويند و معنى جمله باشد و اين نوع [١٠]توسّع باشد. آنگه جواب داد ايشان را از آن مثل [١١]كه زدند و گفتند:ما رأينا شرّا منكم،از شما بدتر [١٢]كس نديديم بقوله: