روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٢٨ - ترجمه

چگونه سهو بر ايشان روا نبود و ايشان بخسبند و بيمار شوند و بى‌هوش شوند در بيمارى.

قوله تعالى: وَ مٰا عَلَى الَّذِينَ يَتَّقُونَ مِنْ حِسٰابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ ،در اين دو قول گفتند:يكى آن‌كه معنى آيت اين [١]است كه از حساب كافران خائض در لعن قرآن بر مؤمنان هيچ‌چيزى نيست،و اين قول بيشتر مفسّران است براى آن‌كه ملايم آيت اوّل است و متعلّق است به او.و جماعتى مفسّران گفتند:سبب نزول آيت آن بود كه چون آيت اوّل آمد و مسلمانان را نهى كرد خداى تعالى از مجالست كفّار در وقت خوض در طعن قرآن و رسول،و [٢]مسلمانان گفتند:يا رسول اللّه!اگر هرگه كه مشركان اين حديث كنند ما خانۀ خدا و مسجد الحرام و طواف و نماز رها كنيم كار ما با خلل شود خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت:از حساب و شمار ايشان چيزى نيست بر شما،و بر اين وجه يا آيت دوم ناسخ اوّل بود يا مخصّص او.امّا نسخ [٣]از آن وجه باشد كه آنچه ممنوع بود از مجالست مرخّص [٤]باشد و اين قول بعضى مفسّران است چون سدّى و سعيد جبير و بلخىّ و جز او.و امّا تخصيص از آن وجه باشد كه خداى تعالى گفت:شما از مجالست منهيى از آمد و شد،و نماز و طواف و گذر [٥]نهى نيست شما را،آيت از اين وجه تخصيص [٦]اوّل بود.بعضى دگر گفتند سبب نزول [٧]آن بود كه مسلمانان گفتند:ما ترسيم كه اگر بر ايشان انكار كنيم [٨]مستحقّ ذم باشيم،خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت:از حساب ايشان بر شما چيزى نيست.

و قولى ديگر آن است كه معنى آيت آن است كه متّقيان را از حساب باكى و رنجى نباشد بر ايشان [٩]جز مجرّد حساب نباشد امّا تبعه و مشقّت و مناقشت حساب نبود ايشان را، وَ لٰكِنْ ذِكْرىٰ ،و لكن ياد كردى و«ذكر»و«ذكرى»هر دو مصدر باشد،