روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٧٠ - ترجمه

صورتى زشت و بويى ناخوش [١]،او را گويد:مرا شناسى؟گويد:نه،جز آن‌كه خداى تعالى صورت تو گريه آفريده است و بوى تو ناخوش،گويد:من عمل بد توام دير [٢]است تا تو بر من نشسته‌اى [٣]،امروز من بر تو خواهم نشست [٤]،فذلك قوله:

يَحْمِلُونَ أَوْزٰارَهُمْ عَلىٰ ظُهُورِهِمْ ،و اين بر وجه تشبيه و توسّع باشد و آيت همچنين، براى آن‌كه گناه ماننده باشد به بار گران[٦٤-پ] ازآنجا كه او را رنج و مشقّت باشد بر صاحبش،و بار بر پشت كشند،و در دعاى ائمّه آمد:

هربت اليك بنفسي باثقال الذّنوب على ظهري.

زجّاج گفت:معنى آن است كه از ايشان خالى نباشد چنان كه گويند:انت نصب عينى و شحن قلبي أَلاٰ سٰاءَ مٰا يَزِرُونَ ،بد چيزى است آنچه ايشان برگرفته‌اند از گناه،و لكن در هر حمل استعمال نكنند جز در گناه كه اشتقاق او از وزر است و قوله:

وَ لاٰ تَزِرُ وٰازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرىٰ [٥] ،أى لا تحمل نفس حاملة ثقل اخرى،يعنى هيچ نفسى بار ديگرى بر نگيرد،يعنى به گناه ديگرى ديگرى را نگيرند.و«وزر»ملجأ و معتصم باشد،و«وزير»را ازآنجا [٦]گويند كه ملجأ پادشاه باشد،و وزر الرّجل اذا اثم فهو موزور و منه الحديث ارجعن موزورات غير مأجورات زنانى را [٧]كه براى مزد به جنازه‌اى [٨]رفته بودند،گفت:بازگردى [٩]،بزهكار [١٠]نه مستحقّ مزد.

وَ مَا الْحَيٰاةُ الدُّنْيٰا ،«ما»نفى است،حق‌تعالى مذمّت و منقصت كرد زندگانى دنيا را تا مردمان در او رغبت نكنند و دست از اعمال آخرت بندارند [١١]، گفت:نيست زندگانى دنيا مگر بازى.و فرق از ميان«لعب»و«لهو»آن است كه لعب بازى باشد كه كودكان كنند،كالعبث [١٢]الّذى لا فائدة فيه.و لهوبازى جوانان باشد از سماع و ضرب ملاهى و مانند آن.و وجه تشبيه آن است كه اين را نيز