روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٣٧ - ترجمه
[و زلم] [١]،باشد و نيز قرعه را كه بگردانند بر او نوشته:«افعل و لا تفعل»،آن را نيز ازلام خوانند أصمعي گفت:ايشان اشترى بكشتندى و آن را بر بيست و هشت قسمت [٢]كردندى ابو عمرو [٣]گفت:برده [٤][قسمت] [٥]و ابو عبيده گفت:علم به عدد [٦]آن حاصل نيست و آن ده تير باشد،هفت را نصيب باشد و آن«فذّ»است و«توأم»و«رقيب»و «حلس»و«نافس [٧]»و«مسبل» [٨]و«معلى»و آن سه كه آن را نصيب نباشد، «سفيح [٩]»و«منيح و وغد است».
رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطٰانِ ،پليدى است از كار شيطان،و رجس و نجس،و رجز به معنى پليدى باشد،و رجز به معنى عذاب آمد [١٠]فى قوله: لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ اى العقاب [١١]و به معنى بتان آمد في قوله: وَ الرُّجْزَ فَاهْجُرْ ،و رجس به معنى بتان آمد في قوله: فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثٰانِ [١٢]،و الرّجس[٣٤-پ]صوت الرّعد و سحاب را رجّاس [١٣]گويند [١٤]:
و كلّهم جاس [١٥]يسوق الرّجّسا
و قوله: مِنْ عَمَلِ الشَّيْطٰانِ ،اين جمله از كار شيطان است با آنكه اين اجسام است و شيطان بر او قادر نباشد براى آنكه مراد آن است تعاطى آن و استعمال آن [١٦]به كار داشتن عمل [١٧]شيطان است،و اين را دو معنى باشد:يكى آنكه از جملۀ آنكه شيطان كند و بر كار دارد و آنكه اين كارها كند اقتدا به شيطان كرده باشد،يكى آنكه به اغراء و اغواء و تزيين و امر شيطان باشد. فَاجْتَنِبُوهُ ،آنگه امر كرد مكلّفان را به
[١] .اساس:ندارد،با توجّه به مج افزوده شد.
[٢] .مج،مت،وز،لت:بكردندى.
[٣] .آج،لب،بم،آف:عمر.
[٤] .اساس:بردهاى،با توجّه به مج تصحيح شد.
[٥] .اساس:ندارد،با توجّه به مج افزوده شد،آج،لب،لت+كردندى.
[٦] .اساس:بعد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٧] .مج،مت،وز:ناقس.
[٨] .مج،مت،وز:مسئل.
[٩] .مج،مت،وز:شفيح.
[١٠] .مج،مت،وز:آيد،آف،آن:باشد.
[١١] .مج،مت،وز،لت،مر:العذاب.
[١٢] .سورۀ حج(٢٢)آيۀ ٣٠.
[١٣] .اساس:ارجاس،با توجه به مج تصحيح شد.
[١٤] .مج،مت،وز،مر+قال الشاعر،شعر.
[١٥] .لسان العرب ج ٩٥/٦:رجّاس.
[١٦] .مج،مت،وز،آج،لب،لت،مر+و.
[١٧] .وز:عقل.