سوگند خورند و دروغزن نباشند؟گوييم:امّا به آن‌كه در او دعوى كرده باشند در دست ايشان بينند يا آن‌كه ايشان انكار كرده باشند علم و خبر آن را يا آن‌كه ايشان اعتراف دهند يا به آن‌كه گواهى [١]دهند دو عدل بر ايشان به خيانت،قوله:«إذا»و «لا» [٢]جواب شرطى محذوف باشد،و التّقدير:ان اعتدينا انا اذا لمن الظالمين.

قوله: ذٰلِكَ أَدْنىٰ أَنْ يَأْتُوا بِالشَّهٰادَةِ عَلىٰ وَجْهِهٰا -الآية،«ذلك»اشارت است به سوگند خوردن [٣]يا به حكم،يعنى آن سوگند يا آن حكم نزديك گرداند و داعى باشد خداوند گواى [٤]را كه گواى [٥]بر وجه[خود] [٦]به راست يا سوگند به راست خورد براى آن‌كه چون داند كه در شرع حكمى [٧]هست كه ردّ اليمين كنند با مدّعى و سوگند [٨]مقبول خواهد بودن او را ردع و زجر كنند [٩]ازآن‌كه سوگند به دروغ خورد يا گواهى [١٠]به دروغ دهد خلاف كردند در آن‌كه بر گواه سوگند باشد هيچ جا [١١]يا [١٢]نباشد.عبد اللّه عبّاس گفت:چون گواه كافر بود بر او سوگند بود و دگر جايگاه‌ها بر او سوگند نبود-و اين مذهب ماست.و بعضى دگر گفتند كه [١٣]:بر هر دو گواه كه وصى باشند و در حقّ ايشان تهمتى حاصل شود [١٤]ايشان را سوگند بايد خوردن.

و خلاف كردند مفسّران در آن‌كه آن دو آيۀ مقدّم حكم آن منسوخ است يا نه.

عبد اللّه عبّاس و نخعى و جبّايى گفتند كه:حكم آن آيتها منسوخ است،و حسن بصرى و دگر مفسّران گفتند:حكم آن منسوخ نيست،و آنچه اخبار ما و مذهب ما اقتضا مى‌كند اين است.و ابو القاسم بلخى گفت:بيشتر اهل علم برآنند كه منسوخ نيست،و اجماع علماست بر آنكه سورۀ المائده به [١٥]آخر قرآن آمد هيچ از آن منسوخ نيست،و رسول-عليه السّلام-در خطبۀ حجّة الوداع گفت:

انّ سورة المائدة من

[١٠] [٥] [٤] [١] .مج،وز،مت:گوايى،آج،لب،آف،آن:گواهى.

[٢] .مج،وز،مت،آج،لب:لام.

[٣] .بم:خوردند.

[٦] .اساس،بم،آف،آن:ندارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٧] .مج:حكم.

[٨] .مج،وز،مت،لت+او،مر+آن.

[٩] .مج،وز،مت،آج،لب،مر:زجر كند.

[١١] .مج،وز،مت،مر:جاى.

[١٢] .مج،وز،مت:ما.

[١٣] .اساس+كه،كه زايد مى‌نمايد.

[١٤] .لب:حاصل آيد.

[١٥] .مج،وز،مت،لب:تا،آن:من.