روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٣٦ - ترجمه
مشركان. وَ لَنْ نُؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتّٰى تُنَزِّلَ عَلَيْنٰا كِتٰاباً نَقْرَؤُهُ [١]،خداى تعالى گفت:
اگر چنان كه ما كتابى بر تو فروفرستيم بر كاغذى نوشته ايشان به دست بپساوند [٢].
مفسّران گفتند:يعنى اگر كتابى خداى تعالى بفرستد برآن نوشته كه:يا فلان بن فلان هذا كتاب من اللّه اليك آمن بمحمّد [٣]،اى فلان پسر فلان اين نامهاى است از خداى تعالى به تو كه ايمان آر به محمّد،بااينهمه هم ايمان نيارند و گويند اين جادوى و سحر است [٤].مقاتل و كلبى گفتند:سبب نزول [٥]آيت آن بود كه نضر بن الحارث و عبد اللّه بن ابي اميّه و نوفل بن خويلد گفتند:يا محمّد ما به تو ايمان نياريم تا كتابى نيارى خاص براى ما با [٦]چهار فرشته كه گواهى [٧]مىدهند و مىگويند اين از نزديك خداست و تو رسول خدايى.خداى تعالى اين آيت فرستاد.
وَ قٰالُوا لَوْ لاٰ أُنْزِلَ عَلَيْهِ مَلَكٌ ،گفتند:چرا فرشته [٨]بر او نمىفرستد [٩].آنگه خبر داد از عناد و جحود[٥٨-پ]ايشان و گفت:اگر چنان باشد كه ما فرشتهاى را فروفرستيم [١٠]برحسب اقتراح ايشان،ايشان هم ايمان نيارند و آنگه مصلحت اقتضاى تعجيل هلاك ايشان كند بر آنكه [١١]ايشان را مهلت ندهند [١٢]در هلاك،و اين خلاف مصلحت باشد.و قوله: لَقُضِيَ الْأَمْرُ ،زجّاج گفت:معنى آن است كه اتمّ [١٣].و قضا بر معانى [١٤]آمده است و مرجع و معانى جمله به اتمام كار رفتست [١٥].قوله: فَوَكَزَهُ مُوسىٰ فَقَضىٰ عَلَيْهِ ،و كما قال ابو ذؤيب:
[١] .سورۀ بنى اسرائيل(١٧)آيۀ ٩٣.
[٢] .مج،مت:نيايند،وز:بسايند،آج،لب:بساوند،لت:ببسايند،مل،مر:مىسايند.
[٣] .وز:من لمحمّد،مل:ام من محمد.
[٤] .مج،مت،وز،لت،مر:سحر و جادوى است.
[٥] .مج،مت،وز،مر+اين.
[٦] .مت:يا.
[٧] .مج،وز،مت،لت:گوائى.
[٨] .مج،مت،وز،مل:فريشته را.
[٩] .مل،لت:فرونمىفرستند.
[١٠] .مج،مت،وز:فروفرستم.
[١١] .كذا در اساس،آج،لب،آف،ديگر نسخه بدلها:و آنگه.
[١٢] .مج،مت،وز:بدهند،آج،لب:دهد.
[١٣] .اساس،بم،آف،آن:اقم،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح گرديد.
[١٤] .وز،لت،مر:مرجع معانى.
[١٥] .مج،مت،وز،مل،لت،مر:به اتمام كار است،آج،لب:به اتمام كار رفت.