روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٠٥

بيّنت بر شما باستاد. فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ ،هركه او بيند يعنى بداند و انديشه كند، فَلِنَفْسِهِ ،براى خود كند. وَ مَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهٰا ،و هركه نابينا شود،يعنى انديشه نكند و بنداند، فَعَلَيْهٰا ،بر او باشد و اين بر سبيل تهديد و وعيد گفت و حجّت انگيختن بر ايشان و كار ايشان در خير و شر به اختيار ايشان افكندن. وَ مٰا أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ ،و بگو اى محمّد كه من بر شما نگهبان نه‌ام [١]،بر من جز دعوت كردن نيست.

زجّاج گفت:اين آيت و مانند اين پيش از آن آمد كه خداى تعالى قتال فرمود، وَ كَذٰلِكَ نُصَرِّفُ الْآيٰاتِ ،آنگه گفت:ما آيات و بيّنات چنين [٢]گردانيم.

وَ لِيَقُولُوا دَرَسْتَ ،ابن كثير و ابو عمرو خواندند:دارست من المفاعله،يعنى تو با اهل كتاب درس كرده‌اى [٣]از مدارست،و ابن عامر خواند:و ليقولوا درست[به فتح«سين» و سكون«تا»أى انمحت من الدّروس،و تا گويند آن آيات مندرس شد و كهنه گشت.و باقى قراء خوانند [٤]] [٥]:درست من درس الكتب.

و اصل كلمه از [٦]يك اصل است،و آن كهنه شدن است،يقال:درس الشّىء دروسا اذا اندرس و انمحى و درسته أنا و ادرسه درسا،و منه درس الكتاب،براى آن‌كه چندان بخواند تا كهنه شود.و دريس جامۀ كهنه باشد،و درس استمرار تلاوت [٧]باشد،و الدّرس الحيض أيضا [٨]معنى آن باشد كه:لئلاّ يقولوا أو كراهة ان يقولوا،يا گويند [٩]چنان كه گفت: يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا [١٠]،و المعنى لئلاّ تضلّوا [١١]،و أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ [١٢]أى لئلاّ تميد بكم،و أَنْ تَقُولُوا [١٣]مٰا جٰاءَنٰا مِنْ بَشِيرٍ وَ لاٰ نَذِيرٍ [١٤]،اى كراهة