فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٧ - همراه با دائرة المعارف فقه اسلامى ابراء(١)

{و إن كان ذو عُسرةٍ فنظرةٌ إِلى ميسرةٍ و أن تصدّقوا خيرٌلكم...؛ }

اگر تنگدست بود وى را تا زمان توانايى مهلت دهيد. (٤٤)

در اين آيه شريفه از ابراى ذمّهـبدهكار با عنوان «تصدّق» تعبير شده است.

مقدس اردبيلى(ره) در تفسير اين آيه مى‌نويسد:

«آيه دلالت مى‌كند كه ابراء، كار خيرى است، حتى نسبت به فاسق و كافر و غاصب و احسان حتى نسبت به كسانى كه شايستگى آن را ندارند نيز نيكو است. در روايتى از پيامبر گرامى (ص) نقل شده است:

«اصنع المعروف إلى كلّ أحدٍ فإن لم يكن أهلاً له فأنت أهلٌ لذلك»؛ با همه به نيكويى رفتا ركن، اگر او شايسته اين كار نباشد؛ ولى تو شايسته آنى. در روايتى ديگر آمده است: «من أنظر مُعسِراً و وضع عنه أظلّه اللّه‌ في عرشه يوم لاظلّ إلاّ ظلّه»؛ هر كس كه به تنگدستى مهلت دهد و بدهى اش را ببخشد، خداوند در روزى كه هيچ سايه‌اى جز سايه پروردگار نيست وى را در زير سايه خود ـ در عرشش ـ مى‌گيرد». (٤٥)

ب. ابراء مهريه:بعضى از فقيهان بخشش مهريه را با استناد به اين آيه شريفه مستحب مى‌دانند:

{و إن طلّقتموهنَّ من قبلِ أن تمسّوهنّ و قد فرضتم لهنّ فريضةً فَنِصفُ ما فرضتم إِلاّ أن يعفون أو يعفو الذي بيده عقدة النكاح و أن تعفوا أقرب للتقوى و لاتنسوا الفضلَ بينكم إنّ اللّه‌ بما تعملون بصير؛ } (٤٦)

اگر زنان را قبل از آميزش طلاق داديد ـ و براى آنان مهريه معين كرده باشيد، نصف مهريه را به آنان بدهيد، مگر آن كه خودشان يا كسى كه اختيار ازدواجشان به دست او است آن را ببخشد و نيكوكارى بين خودتان را فراموش نكنيد؛ همانا خداوند به آن چه انجام مى‌دهيد بينا است.