فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٦ - جمع ميان دو نماز از ديدگاه كتاب و سنّت آیت الله جعفر سبحانى
عصر، خوانده شود. بنابراين وقت ميان ظهر تا غروب آفتاب، وقت مشترك بين نماز ظهر و عصر است. با اين تفاوت كه به اندازه چهار ركعت از ابتداى اين وقت، وقت مخصوص نماز ظهر است و به اندازه چهار ركعت از آخر اين وقت، وقت مخصوص نماز عصر است و ميان اين دو وقت، وقت مشترك نماز ظهر و عصر است. بنابراين اگر كسى در هر وقتى از فاصله ظهر تا غروب، به خواندن نماز ظهر و عصر اقدام كند، نماز ظهر و عصر را در وقت خودش خوانده است. فقط به اندازه چهار ركعت از ابتداى اين وقت، مخصوص نماز ظهر است و نمىتوان در آن وقت، نماز عصر را خواند و به اندازه چهار ركعت از آخر اين وقت، مخصوص نماز عصر است و در آن وقت، نمىتوان نماز ظهر را خواند.
واقعيت مذهب اماميه همين است. از اين رو اگر كسى اين دو نماز را در وقت مشترك آنها به جا آورد، آنها را در وقتشان به جا آورده و نمازش اداست نه قضا. با اين حال هريك از نمازهاى ظهر و عصر (علاوه بر وقت اجزا) داراى وقت فضيلتند. وقت فضيلت نماز ظهر از وقتى است كه سايه شاخص، پس از معدوم شدن يا به آخرين درجه كمى رسيدن، به اندازه خود شاخص برسد و وقت فضيلت نماز عصر ـ نزد مشهور ـ از انتهاى وقت فضيلت نماز ظهر شروع مىشود تا سايه شاخص به دو برابر شاخص برسد.
با توجه به توضيحات فوق، وقت نماز مغرب و عشا هم روشن مىشود. با اين توضيح كه با غروب خورشيد، وقت نماز و مغرب و عشا شروع مىشود و تا نيمه شب ادامه دارد.
وقت مخصوص نماز مغرب، به اندازه خواندن سه ركعت نماز از ابتداى شروع وقت نماز مغرب است و وقت مخصوص نماز عشا به اندازه خواندن چهار ركعت نماز، به انتهاى پايان وقت نماز عشاست و بين اين دو وقت، وقت مشترك نماز مغرب و عشاست. با اين حال هريك از نمازهاى مغرب و عشا، داراى وقت فضيلتند. وقت فضيلت نماز مغرب از غروب آفتاب شروع مىشود تا وقتى كه شفق؛ يعنى سرخى مغرب از بين برود و وقت فضيلت نماز عشا، از رفتن سرخى مغرب شروع و تا گذشتن يك سوم شب ادامه دارد. (٢٦)
اكثر كسانى كه جمع بين دو نماز را توسط شيعه اماميه عجيب دانستهاند، به اين دليل است
(٢٦)ر.ك: العروة الوثقى، ص١٧١، فصل اوقات نمازهاى يوميه .