فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٣٠ - آيين دادرسى اسلامى در مورد غير مسلمانان هادری قشقاوی
مخالف با نظر اهل تسنن مىباشند؛ اگر چه احتياط كامل در آن است كه اگر در كافر قسم به خدا تأثير نداشته باشد، هم به خدا قسم داده شود و هم به مقتضيات دين خودش.
ب ـ كيفيت سوگند (تغليظ قسم)
قاضى مىتواند از جهت الفاظ و كلماتى كه براى قسم به زبان آورده مىشود، يا از جهت زمان و مكانى كه در آن قسم ياد مىشود و يا از جهات ديگر، شرايط سختترى را براى كسى كه قسم ياد مىكند در نظر بگيرد تا اهميت سوگند بيشتر و تأثير آن افزونتر گردد كه در اصطلاح به اين عمل «تغليظ قسم» گفته مىشود.
اين شرايط در مورد كافر به تناسب آيينى كه دارد قابل لحاظ است؛ مثلاً از جهت الفاظ اگر مسيحى است بگويد: «قسم ياد مىكنم به خدايى كه انجيل را بر عيسى نازل نمود». اگر يهودى است بگويد: «قسم ياد مىكنم به خدايى كه تورات را بر موسى نازل نمود». اگر زردشتى است بگويد: «قسم ياد مىكنم به خدايى كه مرا خلق كرده است و به من روزى عنايت مىكند». از جهت مكان، مسيحى در كليسا، يهودى در صومعه و زردشتى در آتشكده، و از جهت زمان هريك در اعياد مذهبى يا اوقات مقدس ديگر در آيينشان قسم ياد مىكنند. (٨٨)
البته در خصوص آتشكده از دو جهت تشكيك شده است، يكى آن كه آتشكده بر خلاف كليسا و صومعه هيچ حرمتى نزد خدا ندارد (٨٩). ديگر آن كه خود زردشتيان نيز براى آتشكده حرمتى قايل نيستند؛ آن چه نزد آنان محترم شمرده مىشود خود آتش است، نه آتشكده (٩٠).
(٨٨) مبسوط، ج٨، ص٢٠٥؛ شرايع الاسلام، ج٤، ص٨٧٦؛ قواعد الاحكام، ج٣، ص٤٤٤؛ كشف اللثام، ج٢، ص٣٤٠؛ مفتاح الكرامه، ج١٠، ص١٠٠؛ جواهرالكلام، ج٤٠، ص٢٣٢؛ تحرير الوسيله، ج٢، ص٣٨٥.
(٨٩) كشف اللثام، همان؛ مفتاح الكرامة، ج١٠، ص١٠٠.
(٩٠) مبسوط، همان؛ جواهر الكلام، همان.