ولى بسيارى از فقيهان (٩٤)در عنوان بحث تغليظ قسم در مورد كافر، از كلمه «كافر» استفاده نموده‌اند. اين كلمه اطلاق دارد به گونه‌اى كه شامل همه كفار از جمله بت پرستان و ساير كفار غير اهل كتاب مى‌شود. بنابراين كفار غير اهل كتاب مانند كفار اهل كتاب به تناسب اعتقاداتشان، از جهت لفظ و مكان و زمان، قسم سختى ادا مى‌كنند. لذا صاحب جواهر پس از اشاره به كليسا و صومعه و آتشكده، مى‌فرمايد: (٩٥)« و لعلّ من ذلك بيوت الاصنام للوثنى لكن قيل: انّهم لم يعتبروها»؛ يعنى، شايد بتكده براى بت پرست از همين قبيل باشد ولى برخى گفته‌اند كه بتكده براى آنان هيچ اعتبارى ندارد.

مسأله دوم:آيا تغليظ قسم در مورد كافر واجب است يا مستحب؟

اكثر قريب به اتفاق فقيهان، (٩٦)تغليظ قسم را به هر نحو در مورد همه كفار مستحب مى‌دانند، به گونه‌اى كه طبق نظر آنان كافر مى‌تواند از قسم غليظ و سخت، سرباز زند و صرفا به نام «اللّه‌» اكتفا كند.

در اين ميان شهيد اوّل (٩٧)در مورد مجوسى اين قول مشهور را قبول ندارد. ايشان مى‌فرمايد: مجوسى در سوگند نبايد به نام خدا اكتفا كند، بلكه علاوه بر ذكر نام خدا بايد يك صفت از صفات مخصوص خدا مانند «خالق نور و ظلمت» را نيز ذكر كند تا معلوم شود كه او از نام خداوند، پروردگار متعال را قصد نموده است، نه «نور» را، چون مجوسيان، نور را هم خدا مى‌نامند.

عده‌اى از فقيهان (٩٨)اين قول را به شيخ طوسى در كتاب مبسوط نسبت داده‌اند، از

(٩٤) رجوع شود به منابع سابق.
(٩٥) جواهرالكلام، ج٤٠، ص٢٣٢.
(٩٦) رجوع شود به منابع قبلى.
(٩٧) دروس، ج٢، ص٩٦.
(٩٨) مسالك الأفهام، ج١٣، ص٤٧١ و ٤٧٢؛ مجمع الفائدة و البرهان، ج١٢، ص١٧٩؛ رياض المسائل، ج٩، ص٣٢٢؛ مفتاح الكرامه، ج١٠، ص٩٦؛ جواهر الكلام، ج٤٠، ص٢٢٦؛ مستند الشيعه، ج١٧، ص٤٦٨.