فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٨ - جمع ميان دو نماز از ديدگاه كتاب و سنّت آیت الله جعفر سبحانى

٦. احمد بن حنبل مى‌گويد: ابن حزم ا ين قول را برگزيده است و از مالك روايت شده كه جمع تأخير، جايز است اما جمع تقديم جايز نيست.

حال كه مسأله جمع بين دو نماز به طور اجمال مورد اتفاق علماى اهل سنّت ـ جز عده‌اى كه نام برديم ـ مى‌باشد، بحث را در دو مقام پيگيرى مى‌كنيم:

١. آيا جمع بين دو نماز مخصوص كسانى است كه سفر آنها را به مشقت انداخته؟

٢. آيا جواز جمع بين دو نماز مخصوص جمع تأخير است و شامل جمع تقديم نمى‌شود؟

مقام اوّل :

اخبارى كه فعل پيامبر را در اين زمينه حكايت مى‌كنند دو گروهند:

گروهى از اين اخبار تصريح مى‌كنند كه پيامبر(ص)، وقتى كه سفر او را به مشقت مى‌انداخت و يا عجله داشت، بين دو نماز جمع مى‌كرد:

١. مسلم از نافع، از ابن عمر روايت كرده است:

رسول خدا(ص) وقتى سفر او را به مشقت مى‌انداخت، بين نماز مغرب و عشا جمع مى‌كرد. (٤)

٢. مسلم از سالم، از پدرش روايت كرده است:

رسول خدا(ص) را در سفرى كه به سختى افتاده بود ديدم كه نماز مغرب و عشا را با هم مى‌خواند. (٥)

٣. مسلم از سالم بن عبداللّه‌ روايت كرده كه پدرش گفت:

رسول خدا(ص) را در سفرى كه عجله داشت ديدم كه نماز مغرب را به تأخير انداخت تا با نماز عشا بخواند. (٦)