فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٤ - نظريه جبران كاهش ارزش پول سيد محسن سعيدى
اعتبارى (٨)مىدانند كه داراى مصاديق مماثل است.
ادّعا اين است كه قدرت خريد از صفات مثل شمرده مىشود. به اين بيان كه در نگاه عرف، پول اعتبارى (اسكناس و مانند آن) مثل پول حقيقى نيست. ارزش حقيقى پول برخاسته از ذاتش و نيز ارزش مبادلهاى آن است ولى مهمترين ارزش پول اعتبارى، ارزش مبادلهاى آن (قدرت خريد) مىباشد، در نتيجه، آن را چون صفت حقيقى پول به حساب مىآورند. براين اساس است كه در باب ضمانات و... توان خريد هم بايد محاسبه گردد تا ردّ مثل صادق باشد؛ به تعبير ديگر، قدرت خريد در نزد عرف حيثيّت تقييدى پول اعتبارى است. (بر خلاف قدرت خريد در كالاها كه حيثيّت آن تعليلى است.) بنابراين در اداى مثلى بودن اسكناس، دو ركن (٩)بايد رعايت شود: يكى جنس و ويژگىهاى فيزيكى آن و ديگرى، قدرت خريد آن.
د) نقدهاى تعريف
نقدهايى را كه بر تعريف ما صورت گرفته همراه با پاسخ آن بيان مىنماييم:
نقد اوّل: موضوع ضمان، اموال خارجى است و از آن جا كه «قدرت خريد» صفتى انتزاعى بوده و منشأ انتزاع آن نوسانات كالاها و خدمات است، (به تعبير ديگر، تغيير و نوسان در خود پول نيست، بلكه عرصه اين تغييرات كالاها و خدماتاند)، بر اين اساس نمىتوان با اين توجيه، كاهش ارزش پول را جبران كرد؛ زيرا اين صفت از صفات ذاتى پول محسوب نمىشود.
(٨) مشخصههاى اعتبارى بودن پول (در مقابل كالا): الف ـ ارزش مصرفى ندارد. ب ـ ارزش اعتبارى پول «مادام الاعتبار» است؛ يعنى تا مادامى ارزش دارد كه دولت صادر كننده براى آن ارزش و اعتبار قايل است و پشتوانهاش در زمان حاضر كالاها و خدمات و ذخاير ارزى و... هستند. لذا شكوفايى اقتصاد و عدم آن تأثير مستقيمى در تورّم دارد. مجله فقه اهل بيت (ع)، سال اوّل، ش ٢، ص٥ و ٦٤، آيت اللّه هاشمى شاهرودى.
(٩) لازم به تذكر است كه وجود اين دو ركن را در تعريف اسكناس بنابر مثلى بودن آن مىتوان در فقه اهل بيت (ع)، سال سوم، ش٢، ص ٥٤ ـ ٣١ جست و جو كرد.