فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٨ - جمع ميان دو نماز از ديدگاه كتاب و سنّت آیت الله جعفر سبحانى
هنگام زوال خورشيد، وقت نماز ظهر و نماز عصر فرا مىرسد، مگر اين كه وقت نماز ظهر قبل از نماز عصر است و پس از آن، تا غروب خورشيد در وقت هر دو نماز قرار دارى.
روايات زيادى به اين مضمون وجود دارد و ما تنها به دو حديث اكتفا كرديم. بنابراين اگر دو نماز از سه وقت برخوردارند ـ همچنان كه بيان شد ـ روشن مىشود كه جمع بين دو نماز مشكلى به وجود نمىآورد، جز اين كه با جمع كردن بين دو نماز، تنها وقت فضيلت يكى از دو نماز از بين مىرود، نه اين كه نمازى در غير وقت آن خوانده شود. به همين دليل است كه از امامان اهل بيت (ع) روايت شده كه جدا خواندن دو نماز بهتر از با هم خواندن آنهاست. اينك از باب تبرّك، برخى از رواياتى را كه به جواز جمع بين دو نماز تصريح كردهاند، ذكر مىكنيم و گرنه، اين مسأله از ضروريات فقه اماميه است:
١. شيخ صدوق(ره) با سند خود از عبداللّه بن سنان از امام صادق (ع) نقل كرده است:
انّ رسول اللّه(ص) جمع بين الظهر و العصر بأذان و اقامتين، و جمع بين المغرب و العشاء في الحضر من غير علّة بأذان واحد و اقامتين؛ (٢٩)
رسول خدا(ص) نماز ظهر و عصر را با اذان و دو اقامه و همچنين مغرب و عشا را در غير سفر و بدون هيچ عذرى با يك اذان و دو اقامه، با هم خواند.
٢. شيخ صدوق(ره) با سند خود از اسحاق بن عمار از امام صادق (ع) نقل كرده است:
انّ رسول اللّه(ص) صلّى الظهر و العصر في مكان واحد من غير علّة و لاسبب، فقال له عمر (و كان اجرأ القوم عليه): أحدث في الصلاة شىء؟ قال: لا ولكن اردت ان أوسّع على أمّتي؛ (٣٠)
رسول خدا(ص) نماز ظهر و عصر را بدون هيچ دليلى در يك مكان به جا آورد. عمر (كه بى پرواترين افراد نسبت به پيامبر(ص) بود) گفت: آيا در نماز چيزى روى داده است؟ حضرت فرمود: نه، ولى خواستم دست امت را در اين زمينه باز گذارم.
(٢٩)من لايحضره الفقيه، ج١، ص١٨٦، ح٨٨٦.
(٣٠)علل الشرايع، ص٣٢١، باب ١١.