فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٢ - جمع ميان دو نماز از ديدگاه كتاب و سنّت آیت الله جعفر سبحانى
جهت اوّل :آيا جواز جمع بين دو نماز به زمان باران اختصاص دارد يا شامل غير باران هم مىشود؟
جهت دوم:آيا جواز جمع بين دو نماز به نماز مغرب و عشا اختصاص دارد يا شامل نماز ظهر و عصر هم مىشود؟
جهت سوم:آيا جواز جمع بين دو نماز به جمع تقديم اختصاص دارد يا شامل جمع تأخير هم مىشود؟ (١٦)
اما جهت اوّل :به نظر مىرسد كه شافعيه جواز جمع بين دو نماز را مختص به زمانى مىدانند كه باران مىبارد. شيرازى مىگويد:
«در باران، جمع بين دو نماز جايز است، اما در گل و لاى، باد، تاريكى و بيمارى، جايز نيست». (١٧)
ابن رشد گفته است:
شافعى جمع بين دو نماز را در غير سفر و به جهت بارش باران جايز دانسته است ـ تا آنجا كه مىگويد: ـ اما مالك جمع بين دو نماز را در غير سفر و در بيمارى و ترس از بى هوش شدن و يا داشتن اسهال، جايز دانسته ولى شافعى آن را جايز ندانسته است. (١٨)
مؤلف «الشرح الكبير» گفته است:
آيا جمع بيان دو نماز (در غير صورت باران) به سبب گل و لاى و باد سرد و شديد و يا براى كسى كه د رخانه يا مسجدى كه در مسيرش قرار دارد، زير سايه بان نماز مىخواند، جايز است؟ دو وجه وجود دارد. (١٩)
(١٦)آنچه ذكر شد، رؤوس اختلاف نظر فقها در باره جمع بين دو نماز است. در جزئيات مسأله اختلافات بسيارى وجود دارد كه به ذكر آنها نيازى نيست.
(١٧)المجموع، ج٤، ص٢٥٨، قسمت متن.
(١٨)بداية المجتهد، ج١، ص١٧٣ و ١٧٤، در دو مورد.
(١٩)المغنى، ج٢، ص١١٨، پاورقى .