صدقه دادن،اطعام مؤمن،رفع نياز مؤمن، گره گشايى از كار و مشكل مؤمن و توجّه به امور مسلمانان را تشويق كرده اند. آنان هفت حقّ را براى هر مسلمان بر مسلمان ديگر بر شمرده اند.اطلاق روايت محمّد بن يزيد و مرسله فقيه (٣٣)دلالت مى‌كند كه دادن خمس صله و هديه به حساب مى‌آيد.

علاّمه نراقى براى دفع توهّم حلّيت خمس براى صاحب آن حتى اگر فقيرى در جامعه وجود نداشته باشد يادآور مى‌شود:

اداى خمس فريضه‌اى واجب از سوى خداوند است و دادن آن به مستحقّ امتثال امر خداست و بدين وسيله ولايت امامان آشكار، و قدر و منزلت آنان پاس داشته مى‌شود و نيازمندى دوستداران آنان بر طرف و ادا كننده آن پاكيزه مى‌شود و گناهانش از بين مى‌رود.

وى همچنين اشاره مى‌كند كه خداوند در روز قيامت در باره خمس سؤالهايى پياپى و پشت سر هم [كنايه از مؤاخذه و سخت گيرى نسبت به خمس است ] از بندگان مى‌پرسد. امامان(ع) به مناسبتهايى گوشزد كرده اند: هيچ كدام از شما مجاز نيستيد در خمس تصرّف كنيد. علاّمه نراقى نتيجه مى‌گيرد كه قرينه حاليه بر رضايت امام نسبت به ادا نكردن خمس از سوى صاحب مال وجود ندارد، بنا بر اين به دليل اوامر خمس، اطلاقات و استصحاب وجوب آن، اداى خمس بر صاحب مال واجب است. با وجود اين، سه راه در پيش داريم:

الف) دفن و نگهدارى.

ب) وصيّت.

ج) تقسيم بين نيازمندان.

شيوه اول و دوم دليل ندارد زيرا دفن كردن و وديعه سپردن نوعى تصرّف در مال غير است كه جز با اجازه صاحب آن جايز نيست، بلكه مى‌توان نتيجه گرفت كه امام اين شيوه

(٣٣)روايت محمد بن يزيد: من لم يستطع أن يصلنا فليصل فقراء شيعتنا...ـ وسائل الشيعه، ج٩، ابواب صدقه، باب٤٨، ح٢. مرسله فقيه: من لم يقدر على صلتنا فليصل شيعتنا... همان، باب٥٠، ح٣.