مسأله ٢١ ـ اگر كسى كه مجتهد نيست ولى مشغول به تحصيل علم است، سهم امام بدهكار باشد يا كسى سهم امام را به عنوان وديعه به وى سپرده باشدو شخص نابينا،زمينگير يا نيازمندى از بنى عبدالمطلّب را بشناسد، آيا مى‌تواند همه سهم امام يا مقدارى از آن را به او بدهد؟

پاسخ: امور سهم امام با حاكم است و هيچ گونه تصرّفى جز نگهدارى آن جايز نيست. (٢١)

مفاد پاسخ كاملاً آشكار است و ذيل آن مى‌رساند كه منظور از حاكم، فقيه حاكم در عصر غيبت است. چرا كه اگر منظور از آن، امام معصوم باشد، عبارت«عدم جواز تصرّف مگر براى نگهدارى » در زمان حضور امام كه پرداخت خمس به ايشان ممكن است،بى معنا خواهد بود.

شيخ صدوق (ابو جعفر محمّد بن على بن الحسين موسى بن بابويه القمّى، (م٣٨١هـ . ق)، در باب خمس كتاب الهدايه مى‌گويد:

هر چيزى كه قيمت آن بيش از يك دينار باشد، خمس آن به خدا، رسول، ذى القربى، يتيمان و مسكينان و ابن السبيل‌ها، تعلّق دارد.سهم خدا از آن پيامبرو سهم پيامبر از آن ذى القربى است. سهم يتيمان و مسكينان و ابن السبيل‌ها، به اصناف سه گانه مذكور از اهل بيت اختصاص دارد. توليت آن با امام است و هر گونه بخواهد بين همه يا برخى از آنان تقسيم مى‌كند. (٢٢)

منظور شيخ صدوق نيز روشن است و به زمان حضور اختصاص دارد، مگر اينكه از

(٢١)المسائل، ابوالقاسم على بن جمال الدين محمد بن طىّ العاملى، ص٣٥٩.
(٢٢)الهدايه، شيخ صدوق، ج٥، ص٢١.