أبكار الأفكار في أصول الدين
(١)
٩ ص
(٢)
١٥ ص
(٣)
١٥ ص
(٤)
١٨ ص
(٥)
٢١ ص
(٦)
٢٩ ص
(٧)
٢٩ ص
(٨)
٢٩ ص
(٩)
٣٤ ص
(١٠)
٣٥ ص
(١١)
٣٩ ص
(١٢)
٤٢ ص
(١٣)
٤٢ ص
(١٤)
٤٥ ص
(١٥)
٥٣ ص
(١٦)
٥٧ ص
(١٧)
٦٧ ص
(١٨)
٧١ ص
(١٩)
٧٣ ص
(٢٠)
٨٠ ص
(٢١)
٨٣ ص
(٢٢)
٨٥ ص
(٢٣)
٨٧ ص
(٢٤)
٩١ ص
(٢٥)
٩٥ ص
(٢٦)
١٠١ ص
(٢٧)
١٠٤ ص
(٢٨)
١٠٦ ص
(٢٩)
١٠٧ ص
(٣٠)
١٠٨ ص
(٣١)
١١١ ص
(٣٢)
١٢٣ ص
(٣٣)
١٢٥ ص
(٣٤)
١٢٨ ص
(٣٥)
١٣٦ ص
(٣٦)
١٣٧ ص
(٣٧)
١٤٤ ص
(٣٨)
١٤٩ ص
(٣٩)
١٥٠ ص
(٤٠)
١٥٢ ص
(٤١)
١٥٤ ص
(٤٢)
١٥٥ ص
(٤٣)
١٥٥ ص
(٤٤)
١٥٦ ص
(٤٥)
١٥٦ ص
(٤٦)
١٦١ ص
(٤٧)
١٧٠ ص
(٤٨)
١٧٥ ص
(٤٩)
١٧٥ ص
(٥٠)
١٧٧ ص
(٥١)
١٧٩ ص
(٥٢)
١٨٠ ص
(٥٣)
١٨٠ ص
(٥٤)
١٨١ ص
(٥٥)
١٨١ ص
(٥٦)
١٨٣ ص
(٥٧)
١٨٤ ص
(٥٨)
١٨٧ ص
(٥٩)
١٨٩ ص
(٦٠)
١٩٠ ص
(٦١)
١٩٢ ص
(٦٢)
١٩٢ ص
(٦٣)
١٩٣ ص
(٦٤)
١٩٥ ص
(٦٥)
١٩٨ ص
(٦٦)
١٩٨ ص
(٦٧)
١٩٨ ص
(٦٨)
١٩٩ ص
(٦٩)
٢٠١ ص
(٧٠)
٢٠٢ ص
(٧١)
٢٠٤ ص
(٧٢)
٢٠٥ ص
(٧٣)
٢٠٥ ص
(٧٤)
٢٠٧ ص
(٧٥)
٢٠٨ ص
(٧٦)
٢٠٨ ص
(٧٧)
٢٠٩ ص
(٧٨)
٢١٠ ص
(٧٩)
٢١٢ ص
(٨٠)
٢١٢ ص
(٨١)
٢١٤ ص
(٨٢)
٢١٥ ص
(٨٣)
٢١٧ ص
(٨٤)
٢١٩ ص
(٨٥)
٢٢٥ ص
(٨٦)
٢٢٥ ص
(٨٧)
٢٢٧ ص
(٨٨)
٢٢٧ ص
(٨٩)
٢٢٩ ص
(٩٠)
٢٣٠ ص
(٩١)
٢٣١ ص
(٩٢)
٢٣٣ ص
(٩٣)
٢٣٥ ص
(٩٤)
٢٤١ ص
(٩٥)
٢٥٢ ص
(٩٦)
٢٥٥ ص
(٩٧)
٢٦٠ ص
(٩٨)
٢٦٣ ص
(٩٩)
٢٦٥ ص
(١٠٠)
٢٦٥ ص
(١٠١)
٢٦٥ ص
(١٠٢)
٢٦٦ ص
(١٠٣)
٢٦٧ ص
(١٠٤)
٢٦٩ ص
(١٠٥)
٢٧٥ ص
(١٠٦)
٢٧٦ ص
(١٠٧)
٢٧٧ ص
(١٠٨)
٢٧٨ ص
(١٠٩)
٢٧٩ ص
(١١٠)
٢٧٩ ص
(١١١)
٢٨٠ ص
(١١٢)
٢٨٢ ص
(١١٣)
٢٨٨ ص
(١١٤)
٢٩٨ ص
(١١٥)
٢٩٨ ص
(١١٦)
٣٠١ ص
(١١٧)
٣٠٥ ص
(١١٨)
٣١١ ص
(١١٩)
٣٢٢ ص
(١٢٠)
٣٢٢ ص
(١٢١)
٣٢٢ ص
(١٢٢)
٣٢٣ ص
(١٢٣)
٣٢٤ ص
(١٢٤)
٣٢٦ ص
(١٢٥)
٣٢٨ ص
(١٢٦)
٣٣٤ ص
(١٢٧)
٣٤٢ ص
(١٢٨)
٣٥٣ ص
(١٢٩)
٣٥٣ ص
(١٣٠)
٣٥٦ ص
(١٣١)
٣٦٠ ص
(١٣٢)
٣٦٨ ص
(١٣٣)
٣٦٩ ص
(١٣٤)
٣٧٠ ص
(١٣٥)
٣٧٠ ص
(١٣٦)
٣٧١ ص
(١٣٧)
٣٧٣ ص
(١٣٨)
٣٧٧ ص
(١٣٩)
٣٧٨ ص
(١٤٠)
٣٨١ ص
(١٤١)
٣٨٣ ص
(١٤٢)
٣٨٣ ص
(١٤٣)
٣٨٥ ص
(١٤٤)
٣٨٩ ص
(١٤٥)
٤٠١ ص
(١٤٦)
٤٠١ ص
(١٤٧)
٤٠٢ ص
(١٤٨)
٤٠٢ ص
(١٤٩)
٤٠٤ ص
(١٥٠)
٤٠٥ ص
(١٥١)
٤٠٧ ص
(١٥٢)
٤١٠ ص
(١٥٣)
٤١١ ص
(١٥٤)
٤١١ ص
(١٥٥)
٤١٧ ص
(١٥٦)
٤٣٦ ص
(١٥٧)
٤٣٦ ص
(١٥٨)
٤٣٨ ص
(١٥٩)
٤٣٩ ص
(١٦٠)
٤٤٠ ص
(١٦١)
٤٥٠ ص
(١٦٢)
٤٥١ ص
(١٦٣)
٤٥٣ ص
(١٦٤)
٤٥٦ ص
(١٦٥)
٤٥٨ ص
(١٦٦)
٤٥٩ ص
(١٦٧)
٤٦٠ ص
(١٦٨)
٤٦١ ص
(١٦٩)
٤٦٤ ص
(١٧٠)
٤٦٦ ص
(١٧١)
٤٦٨ ص
(١٧٢)
٤٦٩ ص
(١٧٣)
٤٧٠ ص
(١٧٤)
٤٧١ ص
(١٧٥)
٤٧٢ ص
(١٧٦)
٤٧٣ ص
(١٧٧)
٤٧٥ ص
(١٧٨)
٤٧٧ ص
(١٧٩)
٤٧٩ ص
(١٨٠)
٤٨١ ص
(١٨١)
٤٨١ ص
(١٨٢)
٤٨٢ ص
(١٨٣)
٤٨٣ ص
(١٨٤)
٤٨٤ ص
(١٨٥)
٤٨٤ ص
(١٨٦)
٤٩١ ص
(١٨٧)
٤٩٢ ص
(١٨٨)
٤٩٢ ص
(١٨٩)
٤٩٤ ص
(١٩٠)
٥٠٣ ص
(١٩١)
٥١١ ص
(١٩٢)
٥١٢ ص
(١٩٣)
٥١٤ ص
(١٩٤)
٥١٤ ص
(١٩٥)
٥١٥ ص
(١٩٦)
٥١٧ ص
(١٩٧)
٥١٨ ص
(١٩٨)
٥١٩ ص
(١٩٩)
٥٢٠ ص
(٢٠٠)
٥٢٣ ص
(٢٠١)
٥٢٦ ص
(٢٠٢)
٥٢٦ ص
(٢٠٣)
٥٢٧ ص
(٢٠٤)
٥٣٣ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص

أبكار الأفكار في أصول الدين - الآمدي، سيف الدين - الصفحة ٢٤٠

قولكم: إما أن تكون العلل و المعلولات متعاقبة، أو معا؛ فلم قلتم بامتناع التعاقب؟

قولكم [١]: إن لم يوجد منها شي‌ء في الأزل، فلها أول و بداية.

فنقول: لا يلزم من كون كل واحد من العلل و المعلولات غير موجود في الأزل؛ أن تكون الجملة غير أزلية؛ فإنه لا يلزم من الحكم على الآحاد، أن يكون حكما على الجملة؛

بل جاز أن يكون كل واحد من آحاد الجملة غير أزلى، و الجملة أزلية. بمعنى تعاقب آحادها إلى غير النهاية.

سلمنا أنها غير متعاقبة؛ لكن لم قلتم بوجود واجب الوجود؟

قولكم: النظر إلى الجملة غير النظر إلى الآحاد.

فنقول: [٢] لا نسلم وجود ما يسمى جملة في غير المتناهى؛ ليصح ما ذكرتموه، و لا يلزم من صحة ذلك في المتناهى مع إشعاره بالحصر، صحته في غير المتناهى.

سلمنا أن مفهوم [٣] الجملة حاصل فيما لا يتناهى، و أنه ممكن؛ و لكن لا نسلم أنه زائد على الآحاد المتعاقبة إلى غير النهاية.

و عند ذلك: فلا يلزم أن يكون معللا بغير علة الآحاد.

سلمنا أنه زائد على الآحاد؛ و لكن ما المانع من أن يكون مترجحا بآحاده الداخلة فيه؟ لا بمعنى أنه مترجح بواحد منها؛ ليلزم ما ذكرتموه؛ بل طريق ترجحه بالآحاد الداخلة فيه، ترجح كل واحد من آحاده بالآخر إلى غير النهاية.

و على هذا: فلا يلزم افتقاره إلى مرجح خارج عن الجملة، و لا أن يكون المرجح للجملة، مرجحا لنفسه، و لا لعلته.

سلمنا أنه لا بدّ من وجود واجب الوجود؛ و لكن لا نسلم أنه غير/ قابل للعدم، كما ذكرتموه، و إنما يمتنع كونه قابلا للعدم: أن لو امتنع انقلاب الواجب، إلى الممكن، أو الممتنع، و كذلك بالعكس؛ و هو غير مسلم. و لهذا قلتم بأن العالم ممتنع الوجود في‌


[١] من أول «قولكم: إن لم يوجد منها شي‌ء ... الى قوله: الى غير النهاية» نقله ابن تيمية في كتابه (درء تعارض العقل و النقل ٣/ ٥٩) ثم علق عليه و ناقشه.
[٢] نقل ابن تيمية في كتابه درء تعارض العقل و النقل ٣/ ٢٧٨- ٢٨٠ هذا النص من قول الآمدي «لا نسلم وجود ما يسمى جملة ... إلى قوله: و فيه ترجيح الشي‌ء بنفسه، و هو محال» ثم علق عليه و ناقشه.
[٣] فى ب (معنى)