أبكار الأفكار في أصول الدين
(١)
٩ ص
(٢)
١٥ ص
(٣)
١٥ ص
(٤)
١٨ ص
(٥)
٢١ ص
(٦)
٢٩ ص
(٧)
٢٩ ص
(٨)
٢٩ ص
(٩)
٣٤ ص
(١٠)
٣٥ ص
(١١)
٣٩ ص
(١٢)
٤٢ ص
(١٣)
٤٢ ص
(١٤)
٤٥ ص
(١٥)
٥٣ ص
(١٦)
٥٧ ص
(١٧)
٦٧ ص
(١٨)
٧١ ص
(١٩)
٧٣ ص
(٢٠)
٨٠ ص
(٢١)
٨٣ ص
(٢٢)
٨٥ ص
(٢٣)
٨٧ ص
(٢٤)
٩١ ص
(٢٥)
٩٥ ص
(٢٦)
١٠١ ص
(٢٧)
١٠٤ ص
(٢٨)
١٠٦ ص
(٢٩)
١٠٧ ص
(٣٠)
١٠٨ ص
(٣١)
١١١ ص
(٣٢)
١٢٣ ص
(٣٣)
١٢٥ ص
(٣٤)
١٢٨ ص
(٣٥)
١٣٦ ص
(٣٦)
١٣٧ ص
(٣٧)
١٤٤ ص
(٣٨)
١٤٩ ص
(٣٩)
١٥٠ ص
(٤٠)
١٥٢ ص
(٤١)
١٥٤ ص
(٤٢)
١٥٥ ص
(٤٣)
١٥٥ ص
(٤٤)
١٥٦ ص
(٤٥)
١٥٦ ص
(٤٦)
١٦١ ص
(٤٧)
١٧٠ ص
(٤٨)
١٧٥ ص
(٤٩)
١٧٥ ص
(٥٠)
١٧٧ ص
(٥١)
١٧٩ ص
(٥٢)
١٨٠ ص
(٥٣)
١٨٠ ص
(٥٤)
١٨١ ص
(٥٥)
١٨١ ص
(٥٦)
١٨٣ ص
(٥٧)
١٨٤ ص
(٥٨)
١٨٧ ص
(٥٩)
١٨٩ ص
(٦٠)
١٩٠ ص
(٦١)
١٩٢ ص
(٦٢)
١٩٢ ص
(٦٣)
١٩٣ ص
(٦٤)
١٩٥ ص
(٦٥)
١٩٨ ص
(٦٦)
١٩٨ ص
(٦٧)
١٩٨ ص
(٦٨)
١٩٩ ص
(٦٩)
٢٠١ ص
(٧٠)
٢٠٢ ص
(٧١)
٢٠٤ ص
(٧٢)
٢٠٥ ص
(٧٣)
٢٠٥ ص
(٧٤)
٢٠٧ ص
(٧٥)
٢٠٨ ص
(٧٦)
٢٠٨ ص
(٧٧)
٢٠٩ ص
(٧٨)
٢١٠ ص
(٧٩)
٢١٢ ص
(٨٠)
٢١٢ ص
(٨١)
٢١٤ ص
(٨٢)
٢١٥ ص
(٨٣)
٢١٧ ص
(٨٤)
٢١٩ ص
(٨٥)
٢٢٥ ص
(٨٦)
٢٢٥ ص
(٨٧)
٢٢٧ ص
(٨٨)
٢٢٧ ص
(٨٩)
٢٢٩ ص
(٩٠)
٢٣٠ ص
(٩١)
٢٣١ ص
(٩٢)
٢٣٣ ص
(٩٣)
٢٣٥ ص
(٩٤)
٢٤١ ص
(٩٥)
٢٥٢ ص
(٩٦)
٢٥٥ ص
(٩٧)
٢٦٠ ص
(٩٨)
٢٦٣ ص
(٩٩)
٢٦٥ ص
(١٠٠)
٢٦٥ ص
(١٠١)
٢٦٥ ص
(١٠٢)
٢٦٦ ص
(١٠٣)
٢٦٧ ص
(١٠٤)
٢٦٩ ص
(١٠٥)
٢٧٥ ص
(١٠٦)
٢٧٦ ص
(١٠٧)
٢٧٧ ص
(١٠٨)
٢٧٨ ص
(١٠٩)
٢٧٩ ص
(١١٠)
٢٧٩ ص
(١١١)
٢٨٠ ص
(١١٢)
٢٨٢ ص
(١١٣)
٢٨٨ ص
(١١٤)
٢٩٨ ص
(١١٥)
٢٩٨ ص
(١١٦)
٣٠١ ص
(١١٧)
٣٠٥ ص
(١١٨)
٣١١ ص
(١١٩)
٣٢٢ ص
(١٢٠)
٣٢٢ ص
(١٢١)
٣٢٢ ص
(١٢٢)
٣٢٣ ص
(١٢٣)
٣٢٤ ص
(١٢٤)
٣٢٦ ص
(١٢٥)
٣٢٨ ص
(١٢٦)
٣٣٤ ص
(١٢٧)
٣٤٢ ص
(١٢٨)
٣٥٣ ص
(١٢٩)
٣٥٣ ص
(١٣٠)
٣٥٦ ص
(١٣١)
٣٦٠ ص
(١٣٢)
٣٦٨ ص
(١٣٣)
٣٦٩ ص
(١٣٤)
٣٧٠ ص
(١٣٥)
٣٧٠ ص
(١٣٦)
٣٧١ ص
(١٣٧)
٣٧٣ ص
(١٣٨)
٣٧٧ ص
(١٣٩)
٣٧٨ ص
(١٤٠)
٣٨١ ص
(١٤١)
٣٨٣ ص
(١٤٢)
٣٨٣ ص
(١٤٣)
٣٨٥ ص
(١٤٤)
٣٨٩ ص
(١٤٥)
٤٠١ ص
(١٤٦)
٤٠١ ص
(١٤٧)
٤٠٢ ص
(١٤٨)
٤٠٢ ص
(١٤٩)
٤٠٤ ص
(١٥٠)
٤٠٥ ص
(١٥١)
٤٠٧ ص
(١٥٢)
٤١٠ ص
(١٥٣)
٤١١ ص
(١٥٤)
٤١١ ص
(١٥٥)
٤١٧ ص
(١٥٦)
٤٣٦ ص
(١٥٧)
٤٣٦ ص
(١٥٨)
٤٣٨ ص
(١٥٩)
٤٣٩ ص
(١٦٠)
٤٤٠ ص
(١٦١)
٤٥٠ ص
(١٦٢)
٤٥١ ص
(١٦٣)
٤٥٣ ص
(١٦٤)
٤٥٦ ص
(١٦٥)
٤٥٨ ص
(١٦٦)
٤٥٩ ص
(١٦٧)
٤٦٠ ص
(١٦٨)
٤٦١ ص
(١٦٩)
٤٦٤ ص
(١٧٠)
٤٦٦ ص
(١٧١)
٤٦٨ ص
(١٧٢)
٤٦٩ ص
(١٧٣)
٤٧٠ ص
(١٧٤)
٤٧١ ص
(١٧٥)
٤٧٢ ص
(١٧٦)
٤٧٣ ص
(١٧٧)
٤٧٥ ص
(١٧٨)
٤٧٧ ص
(١٧٩)
٤٧٩ ص
(١٨٠)
٤٨١ ص
(١٨١)
٤٨١ ص
(١٨٢)
٤٨٢ ص
(١٨٣)
٤٨٣ ص
(١٨٤)
٤٨٤ ص
(١٨٥)
٤٨٤ ص
(١٨٦)
٤٩١ ص
(١٨٧)
٤٩٢ ص
(١٨٨)
٤٩٢ ص
(١٨٩)
٤٩٤ ص
(١٩٠)
٥٠٣ ص
(١٩١)
٥١١ ص
(١٩٢)
٥١٢ ص
(١٩٣)
٥١٤ ص
(١٩٤)
٥١٤ ص
(١٩٥)
٥١٥ ص
(١٩٦)
٥١٧ ص
(١٩٧)
٥١٨ ص
(١٩٨)
٥١٩ ص
(١٩٩)
٥٢٠ ص
(٢٠٠)
٥٢٣ ص
(٢٠١)
٥٢٦ ص
(٢٠٢)
٥٢٦ ص
(٢٠٣)
٥٢٧ ص
(٢٠٤)
٥٣٣ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص

أبكار الأفكار في أصول الدين - الآمدي، سيف الدين - الصفحة ٣٠٥

إذا ثبت [أن‌] [١] العالم حادث، و أنه من أفعال واجب الوجود؛ فلا يخفى أن تقدير وجوده قبل أن وجد، و بعد أن وجد،- على شكل و مقدار أكبر مما هو عليه [٢] أو أصغر- من الجائزات. و وقوع بعض الجائزات، دون البعض؛ ليس له لذاته؛ لما سبق؛ فلا بد له من مخصص.

و المخصص: إما ذات واجب الوجود، أو أمر خارج عنها.

لا جائز أن يكون هو ذات واجب الوجود؛ فإن نسبة ذاته إلى جميع الجائزات نسبة واحدة؛ فليس تخصيصها للبعض دون البعض، أولى من العكس.

فلم يبق إلا أن يكون خارجا عنها، و ليس ذلك هو القدرة، و العلم، و باقى الصفات المذكورة من قبل؛ لما سبق؛ فيكون زائدا عليها، و ذلك هو المعنى بالإرادة [٣].

فإن قيل: لا نسلم صحة اتصاف الرب- تعالى- بالإرادة.

قولكم: لأن اختصاص العالم بما هو عليه من الصفات دون باقى الصفات الجائزة يستدعى مخصصا./ إنما يصح، أن لو ثبت لكم أن ما عدا الصفات التى خلق العالم عليها جائزة عليه. و لم قلتم بأن ما وجد عليه من الصفات لم تكن متعينة له، و أن ما عداها ليس بممتنع عليه؛ لخصوص ذاته؟

سلمنا أن ذلك جائز على العالم؛ و لكن ما المانع من أن يكون الرب [٤]- تعالى- موجبا للعالم بما هو عليه، باعتبار ذاته، لا بصفة زائدة؟

قولكم [٥]: لأن نسبة جميع الجائزات إلى ذاته نسبة واحدة، غير مسلم.

و ما المانع من أن يكون باعتبار ذاته لا يقتضي من جملة الصفات الجائزة إلا ما وجد، و ذلك لأن [٦] الصفات الجائزة مختلفة في ذواتها و إن اتحدت في صفة الجواز.


[١] ساقط من أ.
[٢] ساقط من ب.
[٣] انظر المآخذ للآمدى ل ٣٩/ أ و قارن بالإرشاد لإمام الحرمين ص ١٣١ و الاقتصاد للغزالى ص ٤٧.
[٤] فى ب (البارى).
[٥] فى ب (قولهم).
[٦] ساقط من ب.