توبه كه پايه تربيت و حفظ از گناه در آينده زندگى است، استفاده مى‌شود اين است: هيچ گناهى نيست كه قابل توبه نباشد، اگر چه توبه پاره‌اى از گناهان، بسيار سخت و شرائط سنگينى دارد، قرآن مجيد مى‌فرمايد: انَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرِكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ:
«خداوند تنها گناه شرك را نمى‌بخشد اما غير آن را براى هر كس بخواهد و صلاح ببيند خواهد بخشيد». «١»
حتى سابقاً ذيل همين آيه اشاره كرديم كه اين آيه درباره آمرزش گناهان از طريق شفاعت و مانند آن سخن مى‌گويد، و الّا گناه شرك نيز با توبه كردن و بازگشت به سوى توحيد و اسلام، قابل بخشش است، همان طور كه بيشتر مسلمانان صدر اسلام، در آغاز مشرك بودند، سپس توبه كردند، و خداوند گناه آنها را بخشيد.
بنابراين، شرك تنها گناهى است كه بدون توبه بخشيده نمى‌شود، و اما با توبه كردن همه گناهان، حتى شرك قابل بخشش است چنان كه در سوره «زمر» آيات ٥٣ و ٥٤ مى‌خوانيم: ... انَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيْعاً انَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيْمُ* وَ أَنِيْبُوا الى‌ رَبِّكُمْ وَ أَسْلِمُوا لَهُ:
«... خداوند همه گناهان را مى‌بخشد؛ زيرا او بخشنده مهربان است* و به سوى خدا بازگشت كنيد، توبه نمائيد و تسليم فرمان او باشيد».
و اين كه بعضى از مفسران گفته‌اند: آيات، مربوط به آمرزش همه گناهان در پرتوِ توبه، به اصطلاح از قبيل «عام» و قابل «تخصيص» مى‌باشد، صحيح نيست؛ زيرا لسان اين آيات كه در مقام امتنان بر گنهكاران مى‌باشد و با تأكيدات مختلف همراه است قابل تخصيص نيست (به اصطلاح آبى از تخصيص است).