خطا گفته شد، همگى براى انجام يك توبه الهى است و خداوند همواره از هر چيز با خبر و همه دستوراتش بر طبق حكمت است» «تَوْبَةً مِنَ اللَّهِ وَ كانَ اللَّهُ عَليماً حَكيماً».
***
نكته‌ها:
١- فلسفه پرداخت ديه و ...
در اينجا براى جبران قتل خطا، سه موضوع بيان شده است كه هر كدام از آن براى جبران يك نوع خسارت است كه از اين عمل به وجود مى‌آيد.
نخست آزاد كردن برده است كه در واقع يك نوع جبران خسارت اجتماعى كشته شدن يك فرد با ايمان محسوب مى‌شود.
و ديگر پرداختن ديه است كه در واقع يك نوع جبران خسارت اقتصادى است كه از كشته شدن يك نفر به خانواده او وارد مى‌شود، و الّا سابقاً هم گفته‌ايم «ديه» هيچ گاه قيمت واقعى خون يك انسان نيست؛ زيرا خون يك انسان بى‌گناه ما فوق هر قيمت است بلكه يك نوع جبران خسارت اقتصادى خانواده مى‌باشد.
و سوم مسأله دو ماه روزه پى در پى است كه جبران خسارت اخلاقى و معنوى مى‌باشد، كه دامنگير قاتل خطائى مى‌شود.
البته بايد توجه داشت كه روزه دو ماه پى در پى وظيفه كسانى است كه دسترسى به آزاد كردن يك برده با ايمان ندارند، يعنى در درجه اول، فقط آزاد كردن برده كافى است و در درجه بعد اگر نتوانست بايد روزه بگيرد.
ولى بايد دانست آزاد كردن برده يك نوع عبادت نيز محسوب مى‌شود و بنابراين اثر معنوى عبادت را در روح آزاد كننده خواهد داشت.
***