تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٩
كه به آنها ارجاع شود.
پاسخ اين ايراد روشن است؛ زيرا اين آيه مخصوص زمان پيامبر صلى الله عليه و آله نيست، بلكه يك قانون كلّى براى تمام قرون و اعصار در برابر شايعاتى است كه دشمنان يا مسلمانان نادان در ميان مسلمانان پخش مىكنند.
سپس در پايان آيه به اين حقيقت اشاره مىكند، اگر فضل و رحمت الهى شامل حال شما نمىشد و به وسيله راهنمائىهاى پروردگار از چنگال اين گونه شايعات و عواقب وخيم آن نجات نمىيافتيد، بسيارى از شما در راههاى شيطانى گام مىنهاديد و تنها عده كمى بودند كه مىتوانستند خود را از پيروى شيطان بر كنار دارند، لذا مىفرمايد: «اگر فضل و رحمت خدا بر شما نبود، همگى جز عده كمى از شيطان پيروى مىكرديد» «وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطانَ إِلَّا قَليلًا».
يعنى تنها پيامبر صلى الله عليه و آله و صاحبنظران و دانشمندان موشكاف و باريكبينند كه مىتوانند خود را از وساوس شايعات و شايعهسازان بركنار دارند، و اما اكثريت اجتماع اگر از رهبرى صحيحى محروم بمانند، گرفتار عواقب دردناك شايعهسازىها و نشر شايعات خواهند شد. «١»
***
نكته:
زيانهاى شايعهسازى و نشر شايعات
از بلاهاى بزرگى كه دامنگير جوامع مختلف مىشود و روح اجتماعى، تفاهم و همكارى را در ميان آنها مىكشد، مسأله شايعهسازى و نشر شايعات