كرده است» «مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ».
بنابراين، اطاعت خدا از اطاعت پيامبر صلى الله عليه و آله نمى‌تواند جدا باشد؛ زيرا پيامبر صلى الله عليه و آله هيچ گامى بر خلاف خواست خداوند بر نمى‌دارد، سخنان و كردار و رفتار او همه مطابق فرمان خدا است.
پس از آن به اين نكته مى‌پردازد كه: اگر كسانى سرپيچى كنند و با دستورات پيامبر صلى الله عليه و آله به مخالفت برخيزند مسئوليتى در برابر اعمال آنها ندارد و موظف نيست به حكم اجبار آنها را از هر خلافكارى باز دارد، وظيفه او تبليغ رسالت و امر به معروف و نهى از منكر و راهنمائى افراد گمراه و بى‌خبر است، لذا مى‌فرمايد: «كسى كه سرپيچى كند تو در برابر او مسئوليتى ندارى» «وَ مَنْ تَوَلَّى فَما أَرْسَلْناكَ عَلَيْهِمْ حَفيظاً».
بايد توجه داشت «حَفِيظ» از اين نظر كه صفت مشبهه است و معنى ثبات و دوام را مى‌رساند با «حافظ» كه اسم فاعل است تفاوت دارد، بنابراين «حفيظ» به معنى كسى است كه به طور مداوم مراقب حفظ چيزى مى‌باشد، در نتيجه مفهوم آيه چنين مى‌شود: مسئوليت پيامبر صلى الله عليه و آله مسئوليت رهبرى، هدايت و دعوت به سوى حق و مبارزه با فساد است.
ولى اگر افرادى اصرار در پيمودن راه خلاف داشته باشند، پيامبر صلى الله عليه و آله نه در مقابل انحراف‌هاى آنها مسئوليتى دارد كه در همه جا حاضر و ناظر باشد، و جلو هر گونه گناه و معصيتى را با زور و اجبار بگيرد، و نه از طرق عادى قدرت بر چنين چيزى را مى‌تواند داشته باشد.
بنابراين، در حوادثى مانند جنگ احد- كه شايد آيه ناظر به آن هم باشد- پيامبر صلى الله عليه و آله وظيفه داشته است از نظر فنون جنگى حداكثر دقت و مراقبت را در طرح نقشه جنگ و حفاظت مسلمانان از شرّ دشمن به خرج دهد، و مسلماً