تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١
منظور از زكات در آيه فوق زكات مستحب بوده كه در «مكّه» وجود داشته است، يعنى قرآن، مسلمانان را (حتى در «مكّه») تشويق به كمكهاى مالى به مستمندان و سر و سامان دادن به وضع تازه مسلمانها مىنموده است. «١»
***
٣- آيه فوق ضمناً اشاره به حقيقت مهمى مىكند و آن اين كه: مسلمانان در «مكّه» برنامهاى داشتند، و در «مدينه» برنامهاى ديگر.
دوران سيزده ساله «مكّه» دوران سازندگى انسانى مسلمانان بود و پيامبر صلى الله عليه و آله كوشيد با تعليمات پىدرپى و شبانهروزى خود از همان عناصر بتپرست و خرافى عصر جاهليت، آن چنان انسانهائى بسازد كه در برابر بزرگترين حوادث زندگى، از هيچگونه مقاومت و فداكارى مضايقه نكنند.
اگر دوران «مكّه» وجود نداشت هيچ گاه آن پيروزىهاى چشمگير و پياپى در «مدينه» نصيب مسلمانان نمىشد.
دوران «مكّه» دوران دانشگاه، ورزيدگى و آمادگى مسلمانان بود و به همين دليل حدود نود سوره، از يكصد و چهارده سوره قرآن در «مكّه» نازل شد كه بيشتر جنبه عقيدهاى و مكتبى داشت.
ولى دوران «مدينه» دوران تشكيل حكومت و پايهريزى يك اجتماع سالم بود، و به همين دليل، نه جهاد در «مكّه» واجب بود و نه زكات؛ زيرا جهاد از وظائف حكومت اسلامى است همان طور كه تشكيل بيتالمال نيز از شئون حكومت مىباشد.
***