محسوب مى‌شوند.
از «ابن عباس» مفسر معروف نقل شده كه مى‌گفت: اين آيه شديدترين آيه‌اى است كه دانشمندان وظيفه‌نشناس و ساكت را توبيخ و مذمت مى‌كند.
بديهى است اين حكم، اختصاصى به علماى خاموش و ساكتِ يهود و نصارى‌ ندارد، بلكه تمام رهبران فكرى و دانشمندانى كه- به هنگام آلوده شدن مردم به گناه و سرعت گرفتن در راه ظلم و فساد- خاموش مى‌نشينند را در بر مى‌گيرد؛ زيرا حكم خدا درباره همگان يكسان است!
از امير مؤمنان على عليه السلام نقل شده: كه در خطبه‌اى فرمود: «اقوام گذشته به اين جهت هلاك و نابود گشتند كه مرتكب گناهان مى‌شدند، اما دانشمندانشان سكوت مى‌كردند، و نهى از منكر نمى‌نمودند، در اين هنگام بلاها و كيفرهاى الهى بر آنها فرود مى‌آمد، پس شما اى مردم! امر به معروف كنيد و نهى از منكر نمائيد، تا به سرنوشت آنها دچار نشويد». «١»
و همين مضمون در «نهج البلاغه» در اواخر خطبه «قاصعه» (خطبه ١٩٢) نيز آمده است:
فَانَّ اللَّهَ سُبْحانَهُ لَمْ يَلْعَنِ الْقَرْنَ الْماضِىَ بَيْنَ أَيْدِيْكُمْ الَّا لِتَرْكِهِمُ الأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْىَ عَنِ الْمُنْكَرِ فَلَعَنَ اللَّهُ السُّفَهاءَ لِرُكُوبِ الْمَعاصِى وَ الْحُلَماءَ لِتَرْكِ التَّناهِى:
«خداوند متعال مردم قرون پيشين را از رحمت خود دور نساخت مگر به خاطر اين كه امر به معروف و نهى از منكر را ترك گفتند، عوام را به خاطر