تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٢
پيوندهاى اجتماعى و هم به خاطر رعايت جهات انسانى، لازم است بدون در نظر گرفتن يك هدف صحيح، پردهدرى نشود.
ضمناً بايد توجه داشت: منظور از كلمه «سوء» هر گونه بدى و زشتى است و منظور از «جهر ... من القول» هر گونه ابراز و اظهار لفظى است، خواه به صورت شكايت باشد يا حكايت، يا نفرين، يا مذمت، و يا غيبت، و به همين جهت از جمله آياتى كه در بحث تحريم «غيبت» به آن استدلال شده همين آيه است، ولى مفهوم آيه منحصر به غيبت نيست و هر نوع بدگوئى را شامل مىشود.
پس از آن به بعضى از امور كه مجوّز اين گونه بدگوئىها و پردهدرىها مىشود اشاره كرده، مىفرمايد: «مگر كسى كه مظلوم واقع شده» «إِلَّا مَنْ ظُلِمَ».
چنين افرادى براى دفاع از خويشتن در برابر ظلم ظالم حق دارند اقدام به شكايت كنند و يا از مظالم و ستمگرىها آشكارا مذمت، انتقاد و غيبت نمايند و تا حق خود را نگيرند و دفع ستم ننمايند از پاى ننشينند.
در حقيقت ذكر اين استثناء به خاطر آن است كه حكم اخلاقى فوق مورد سوء استفاده ظالمان و ستمگران واقع نشود.
و يا بهانهاى براى تن در دادن به ستم نگردد.
روشن است در اين گونه موارد نيز تنها به آن قسمت كه مربوط به ظلمِ ظالم و دفاع از مظلوم است بايد قناعت كرد.
و در پايان آيه- همان طور كه روش قرآن است- براى اين كه افرادى از اين استثناء نيز سوء استفاده نكنند و به بهانه اين كه مظلوم واقع شدهاند عيوب مردم را بدون جهت آشكار نسازند، مىفرمايد: «خداوند شنوا و داناست» «وَ كانَ اللَّهُ سَميعاً عَليماً» يعنى هم سخنان را مىشنود و هم از نيّات آگاه است.
***