پاس اين نعمت‌ها، تقوا را پيشه كنند، بر خدا تكيه نمايند و بدانند اگر پرهيزگار باشند، در زندگى تنها نخواهند ماند، و آن دست غيبى كه هميشه حافظ آنها بوده باز هم از آنها حمايت خواهد كرد، مى‌فرمايد: «تقواى الهى پيشه كنيد و مؤمنان بايد بر خدا توكّل كنند» «وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ».
در اينجا روى تقوا و توكّل تكيه شده.
روشن است: منظور از «توكّل» اين نيست كه انسان به بهانه واگذارى كارش به خدا، شانه از زير بار مسئوليت‌ها خالى كند و يا تسليم حوادث گردد، بلكه منظور اين است در عين به كار گرفتن تمام قدرت و نيرو:
اوّلًا- توجه داشته باشد كه آنچه دارد از خود او نيست، و از ناحيه ديگرى است و به اين وسيله روح غرور و خودبينى را در خود بكشد.
ثانياً- هرگز از بزرگى حوادث و مشكلات نهراسد و مأيوس نشود، و بداند تكيه‌گاهى دارد كه قدرتش بالاترين قدرت‌ها است.
ضمناً با توجه به اين كه: در اين آيه، نخست دستور به تقوا مى‌دهد، سپس اشاره به مسأله توكّل مى‌كند، استفاده مى‌شود كه حمايت خدا شامل حال پرهيزگاران است.
بايد توجه داشت: «تقوا» از ماده «وقايه» به معنى خويشتن‌دارى و جلوگيرى كردن از عوامل سوء و فساد است.
در مورد «توكّل» ذيل آيات مناسب بحث خواهد شد.
***