تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٣٨
پاسخ:
در ادبيات عرب مكرّر ديده مىشود كه لفظِ جمع در مورد مفرد به كار برده شده، از جمله در آيه «مباهله» «١»
كلمه «نِسائَنا» به صورت جمع آمده، در صورتى كه منظور از آن طبق شأن نزولهاى متعددى كه وارد شده، فاطمه زهرا عليها السلام است، و همچنين «أَنْفُسَنا» جمع است در صورتى كه از مردان غير از پيغمبر صلى الله عليه و آله كسى جز على عليه السلام در آن جريان نبود و در آيه ١٧٣ سوره «آل عمران» در داستان جنگ احد مىخوانيم:
الَّذِيْنَ قالَ لَهُمُ النَّاسُ انَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزادَهُمْ ايْماناً:
«اينها كسانى بودند كه مردم به آنها گفتند: مردم براى حمله به شما اجتماع كردهاند، از آنها بترسيد، اما آنها، ايمانشان زيادتر شد ...».
همان طور كه در تفسير اين آيه، در جلد سوم ذكر كرديم، بعضى از مفسران شأن نزول آن را درباره «نعيم بن مسعود» كه يك فرد بيشتر نبود مىدانند.
همچنين در آيه ٥٢ سوره «مائده» مىخوانيم: «يَقُولُونَ نَخْشى أَنْ تُصِيْبَنا دائِرَةٌ» در حالى كه آيه در مورد «عبداللَّه بن أُبَىّ» وارد شده است كه تفسير آن گذشت.
همچنين در آيه اول سوره «ممتحنه» و آيه ٨ سوره «منافقون» و آيات ٢١٥ و ٢٧٤ سوره «بقره»، تعبيراتى ديده مىشود كه عموماً به صورت جمع است، ولى طبق آنچه در شأن نزول آنها آمده، منظور از آن يك فرد بوده است.
اين تعبير، يا به خاطر اين است كه اهميت موقعيت آن فرد و نقش مؤثرى كه در اين كار داشته روشن شود،
و يا به خاطر آن است كه حكم در شكل كلّى عرضه شود، اگر چه مصداق آن