أَيْمانِهِمْ إِنَّهُمْ لَمَعَكُمْ». «١»
و به خاطر همين نفاق، «همه اعمال نيك آنها بر باد رفت و به همين دليل زيانكار شدند» «حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَأَصْبَحُوا خاسِرينَ».
زيرا از نيت پاك و خالص سرچشمه نگرفته بود، و به همين دليل، هم در اين جهان و هم در جهان ديگر زيانكار شدند.
جمله اخير، در حقيقت شبيه پاسخ سؤال مقدرى است، گويا كسى مى‌پرسد: بالاخره پايان كار آنها به كجا خواهد رسيد؟
در جوابشان گفته مى‌شود: اعمالشان به كلى بر باد رفت و خسران و زيان دامنگيرشان شد.
يعنى آنها اگر اعمال نيكى هم از روى اخلاص انجام داده باشند، چون سرانجام به سوى نفاق و شرك روى آوردند، نتائج آن اعمال نيز بر باد رفت، همان طور كه در جلد دوم، ذيل آيه ٢١٧ سوره «بقره» بيان كرديم.
***
نكته:
تكيه بر بيگانگان
گر چه در شأن نزول آيات فوق سخن از دو نفر يعنى «عبادة بن صامت» و «عبداللَّه بن أُبَىّ» در ميان آمده، ولى جاى ترديد نيست كه اينها فقط به عنوان دو شخص تاريخى مورد نظر نيستند، بلكه نماينده دو مكتب فكرى و اجتماعى