تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧٧
در آيه بعد راه بازگشت را به روى آنها گشوده مىفرمايد: «كسى كه بعد از اين ستم، توبه كند و در مقام اصلاح و جبران برآيد خداوند او را خواهد بخشيد؛ زيرا خداوند آمرزنده و مهربان است» «فَمَنْ تابَ مِنْ بَعْدِ ظُلْمِهِ وَ أَصْلَحَ فَإِنَّ اللَّهَ يَتُوبُ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ».
اما آيا به وسيله توبه، تنها گناه او بخشوده مىشود؟ و يا اين كه: حدّ سرقت (بريدن دست) نيز ساقط خواهد شد؟
معروف در ميان فقهاى ما اين است كه: اگر قبل از ثبوت سرقت در دادگاه اسلامى توبه كند، حدّ سرقت نيز از او برداشته مىشود، ولى هنگامى كه از طريق دو شاهد عادل، جرم او ثابت شد با توبه از بين نمىرود.
در حقيقت، توبه حقيقى كه در آيه به آن اشاره شده، آن است كه قبل از ثبوت حكم در محكمه، انجام گيرد، و گرنه هر سارقى هنگامى كه خود را در معرض مجازات ببيند، اظهار توبه خواهد نمود، و موردى براى اجراى حق باقى نخواهد ماند.
و به تعبير ديگر: «توبه اختيارى» آن است كه: قبل از ثبوت جرم در دادگاه، انجام گيرد، و گرنه توبه اضطرارى همانند توبهاى كه به هنگام مشاهده عذاب الهى و يا آثار مرگ صورت مىگيرد، ارزشى ندارد.
***
و به دنبال حكم توبه سارقان، روى سخن را به پيامبر بزرگ اسلام صلى الله عليه و آله كرده، مىفرمايد: «آيا نمىدانى كه خداوند مالك آسمان و زمين است؟! و هر گونه صلاح بداند در آنها تصرّف مىكند؟! هر كس را كه شايسته مجازات بداند مجازات، و هر كس را كه شايسته بخشش ببيند مىبخشد و او بر هر چيز توانا است» «أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ يَغْفِرُ لِمَنْ