تفسير:
نقشه‌هاى شيطان
آيه نخست توضيحى است براى حال مشركان، كه در آيه قبل، به سرنوشت شوم آنها اشاره شد و در حقيقت علت گمراهى شديد آنها را بيان كرده، مى‌گويد:
«آنها به قدرى كوتاه‌فكرند كه خالق و آفريدگار جهان پهناور هستى را رها كرده و در برابر موجوداتى سر تعظيم فرود مى‌آورند كه كمترين اثر مثبتى ندارند بلكه گاهى همانند شيطان، ويرانگر و گمراه كننده نيز مى‌باشند» «إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا إِناثاً وَ إِنْ يَدْعُونَ إِلَّا شَيْطاناً مَريداً».
قابل توجه اين كه: معبودهاى مشركان در اين آيه منحصر به دو چيز شناخته شده: «اناث» و «شيطان مَريد».
«اناث» جمع «انثى» از ماده «انَث» (بر وزن ادب) به معنى موجود نرم و قابل انعطاف است، و لذا هنگامى كه آهن در آتش نرم شود، عرب مى‌گويد:
«أَنَثَ الْحَدِيْدُ» و اگر به جنس زن، اناث و مؤنث گفته مى‌شود، به خاطر آن است كه جنس لطيف‌تر و انعطاف‌پذيرترى است.
ولى در اينجا بعضى از مفسران معتقدند: قرآن اشاره به بت‌هاى معروف قبائل عرب مى‌كند كه هر كدام براى خود بتى انتخاب كرده، اسم مؤنثى را بر آن نهاده بودند:
«اللّات» به معنى «الهه» مؤنثِ «اللَّه»، «عُزّى» مؤنث «أَعزّ»، و همچنين «منات»، «اساف»، «نائله» و مانند آنها، ولى بعضى ديگر از مفسران بزرگ عقيده دارند كه منظور از «اناث» در اينجا معنى معروف مؤنث نيست، بلكه منظور همان ريشه لغوى آن است، يعنى آنها معبودهائى را مى‌پرستيدند كه مخلوق ضعيفى بيش نبودند و به آسانى در دست آدمى به هر شكل در مى‌آمدند، تمام وجودشان