پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٧٨ - شرح و تفسير امروز بار خود را سبك كن!

وضعشان بسيار بدتر از شتاب‌كنندگان است»؛ (وَ اعْلَمْ أَنَّ أَمَامَكَ عَقَبَةً كَئُوداً [١]، الْمُخِفُ‌ [٢] فِيهَا أَحْسَنُ حَالًا مِنَ الْمُثْقِلِ‌ [٣]، وَ الْمُبْطِئُ عَلَيْهَا أَقْبَحُ حَالًا مِنَ الْمُسْرِعِ).

منظور از اين گردنه صعب العبور يا مرگ و سكرات آن است يا عالم برزخ و يا پل صراط (و يا همه اينها).

بديهى است براى عبور سالم از گردنه‌هاى صعب العبور بايد بار خود را سبك كرد و به سرعت گذشت، زيرا در اين گونه گردنه‌ها ممكن است راهزنان و يا حيوانات درنده نيز وجود داشته باشند.

اين تعبير برگرفته از قرآن مجيد است آنجا كه مى‌فرمايد: «فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ* وَ ما أَدْراكَ مَا الْعَقَبَةُ* فَكُّ رَقَبَةٍ* أَوْ إِطْعامٌ فِى يَوْمٍ ذِى مَسْغَبَةٍ ...»؛ ولى او از آن گردنه مهم نگذشت، و تو چه مى‌دانى كه آن گردنه چيست؟ آزاد كردن برده‌اى، يا غذا دادن در روز گرسنگى». [٤]

برخى از مفسران در شرح اين آيات، عقبه را به معناى هواى نفس و بعضى ديگر به گردنه‌هاى صعب العبور روز قيامت تفسير كرده‌اند كه كلام حضرت متناسب با همين تفسير دوم است.

آن گاه در ادامه سخن مى‌فرمايد: «و (بدان كه) نزول تو بعد از آن گردنه ناچار يا در بهشت است و يا در دوزخ»؛ (وَ أَنَّ مَهْبِطَكَ بِهَا لَا مَحَالَةَ إِمَّا عَلَى‌ جَنَّةٍ أَوْ عَلَى‌ نَارٍ).

سپس مى‌افزايد: «بنابراين پيش از ورودت در آنجا وسايل لازم را براى خويش مهيا ساز و منزلگاه را پيش از نزول، آماده نما، زيرا پس از مرگ راهى‌

[١]. «كئود» به معناى پر مشقت و صعب العبور است، از ريشه «كئد» بر وزن «عهد» به معناى شدت و سختى گرفته شده است.

[٢]. «مخفّ» به معناى سبك‌بال از ريشه «خفّ» بر وزن «صف» به معناى سبك شده گرفته شده است.

[٣]. «مثقل» يعنى سنگين‌بار از ريشه «ثقل» است.

[٤]. بلد، آيه ١١- ١٤.