خويشتن سهم خود را از مقدرات الهى به دست آورد و اگر از اين طريق به سهم كمترى‌برسد از آن بهتر است كه از طريق مردمى كه منت مى‌گذارند به سهم بيشترى نايل شود. در واقع اين سهم كمتر با توجّه به حفظ كرامت و شخصيت و مقام انسان، از آن سهم بيشتر افزون‌تر است، زيرا در آنجا شخصيت و ارزش والاى انسان خرج مى‌شود؛ چيزى كه بهايى براى آن نمى‌توان قايل شد.

گر چه عبارت امام عليه السلام در اينجا مطلق است و تفاوتى ميان كسانى كه با آغوش باز خواسته انسان را استقبال مى‌كنند حتى پدر و فرزند و برادر همه را شامل مى‌شود؛ ولى روشن است كه منظور امام عليه السلام آنجاست كه شخصيت انسان با سؤال خدشه دار شود و آميخته با ذلت يا منّتى باشد.

شاهد اين سخن حديثى است كه از امام باقر عليه السلام نقل شده: «قَالَ يَوْماً رَجُلٌ عِنْدَهُ اللَّهُمَّ أَغْنِنَا عَنْ جَمِيعِ خَلْقِكَ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عليه السلام لَاتَقُلْ هَكَذَا وَ لَكِنْ قُلِ اللَّهُمَّ أَغْنِنَا عَنْ شِرَارِ خَلْقِكَ فَإِنَّ الْمُؤْمِنَ لَايَسْتَغْنِي عَنْ أَخِيهِ؛ روزى شخصى در محضر آن حضرت به پيشگاه خدا عرضه داشت: خداوندا من را از همه خلق خود بى‌نياز كن امام عليه السلام فرمود اين گونه دعا نكن؛ ولى بگو خداوندا ما را از بدان خلقت بى‌نياز كن، زيرا هيچ انسان باايمانى از كمك و يارى برادرش بى‌نياز نيست». [١]

در حديث ديگرى از امام امير مؤمنان عليه السلام مى‌خوانيم كه به فرزندش امام حسن عليه السلام فرمود: «يَا بُنَيَّ إِذَا نَزَلَ بِكَ كَلَبُ الزَّمَانِ وَ قَحْطُ الدَّهْرِ فَعَلَيْكَ بِذَوِي الْأُصُولِ الثَّابِتَةِ الْفُرُوعِ النَّابِتَةِ مِنْ أَهْلِ الرَّحْمَةِ وَ الْإِيثَارِ وَ الشَّفَقَةِ فَإِنَّهُمْ أَقْضَى لِلْحَاجَاتِ أَمْضَى لِدَفْعِ الْمُلِمَّات؛ فرزندم هنگامى كه سختى‌هاى زمان و كمبودهاى دوران دامان تو را گرفت از كسانى كمك بخواه كه داراى ريشه‌هاى ثابت خانوادگى و شاخه‌هاى پربارند؛ آنهايى كه اهل رحمت و ايثار و شفقت هستند، چرا كه آنها در قضاى حوايج سريع‌تر و در دفع مشكلات مؤثرترند». [٢]

[١]. بحارالانوار، ج ٧٥، ص ١٧٢، ح ٥.

[٢]. همان مدرك، ج ٩٣، ص ١٥٩، ح ٣٨.