پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٧٣ - شرح و تفسير زاد و توشه آخرتت را با ديگران بفرست!

تعبير به «حسن الارتياد» با توجّه به اينكه ارتياد به معناى طلب كردن است، مفهومش حسن طلب يا به عبارت ديگر تدبير و مديريت صحيح (در طريقه تهيه زاد و توشه براى سفر آخرت) است.

تعبير به «خفة الظهر؛ سبك بودن پشت» اشاره به چيزى است كه در قرآن مجيد آمده مى‌فرمايد: «وَ لَيَحْمِلُنَّ أَثْقالَهُمْ وَ أَثْقالًا مَّعَ أَثْقالِهِم‌؛ آنها بار سنگين (گناهان) خويش را بر دوش مى‌كشند و (همچنين) بارهاى سنگين ديگرى را اضافه بر بارهاى سنگين خود». [١] امام عليه السلام به فرزندش مى‌گويد كه هرگز مانند آنان نباشد و تا مى‌تواند پشت خود را از اين بار سبك گرداند.

پيش از اين نيز در خطبه بيست و يكم، اين عبارتِ بسيار كوتاه و پر معنا را داشتيم: «تخفّفوا تلحقوا؛ سبكبار باشيد تا به قافله برسيد» در زمان‌هاى گذشته كه قافله‌ها به راه مى‌افتادند و به گردنه‌هاى صعب العبور مى‌رسيدند گران باران وا مى‌ماندند و چون قافله نمى‌توانست به خاطر آنها توقف كند، به مسير خود ادامه مى‌داد و آنها تنها در بيابان مى‌ماندند و طعمه خوبى براى دزدان و گرگان بيابان بودند.

امام عليه السلام پس از اين مقدمه كوتاه و پر معنا مسائل مالى و انفاقِ فى سبيل اللَّه را كه از مهمترين زاد و توشه‌هاى قيامت است عنوان مى‌كند و مى‌فرمايد: «بنابراين بيش از حدِ توانت مسئوليت اموال دنيا را بر دوش مگير، زيرا سنگينى آن مايه مشقت و وبال تو خواهد بود»؛ (فَلَا تَحْمِلَنَّ عَلَى‌ ظَهْرِكَ فَوْقَ طَاقَتِكَ، فَيَكُونَ ثِقْلُ ذَلِكَ وَبَالًا عَلَيْكَ).

اشاره به اينكه آنقدر ذخيره كن كه براى نياز تو كافى باشد و بتوانى فرداى قيامت پاسخگوى آن باشى و گر نه همچون بار سنگينى بر دوش تو خواهد بود؛ بارى كه از آن استفاده نمى‌كنى و فقط رنج آن را مى‌كشى.

[١]. عنكبوت، آيه ١٣.