«هر گاه در زمانى كه قدرت دارى، نيازمندى را يافتى كه مى‌تواند زاد و توشه تو را براى روز رستاخيز تو دوش گيرد و فردا كه به آن نيازمند مى‌شوى به تو بازپس گرداند، آن را غنيمت بشمار و (هر چه زودتر) و بيشتر اين زاد و توشه را بر دوش او بگذار»؛ (وَ إِذَا وَجَدْتَ مِنْ أَهْلِ الْفَاقَةِ مَنْ يَحْمِلُ لَكَ زَادَكَ إِلَى‌ يَوْمِ الْقِيَامَةِ، فَيُوَافِيكَ بِهِ غَداً حَيْثُ تَحْتَاجُ إِلَيْهِ فَاغْتَنِمْهُ وَ حَمِّلْهُ إِيَّاهُ، وَ أَكْثِرْ مِنْ تَزْوِيدِهِ وَ أَنْتَ قَادِرٌ عَلَيْهِ).

آن گاه مى‌افزايد: «زيرا ممكن است روزى در جستجوى چنين شخصى بر آيى و پيدايش نكنى»؛ (فَلَعَلَّكَ تَطْلُبُهُ فَلَا تَجِدُهُ). [١]

امام عليه السلام در پايان اين بخش از وصيّت‌نامه براى تشويق به انفاق در راه خدا از تعبير ديگرى استفاده كرده مى‌فرمايد: « (و همچنين) اگر كسى را پيدا كنى كه در حال غنا و بى‌نيازيت از تو وام بگيرد و اداى آن را براى روز سختى و تنگدستى تو بگذارد، آن را غنيمنت بشمار»؛ (وَ اغْتَنِمْ مَنِ اسْتَقْرَضَكَ فِي حَالِ غِنَاكَ، لِيَجْعَلَ قَضَاءَهُ لَكَ فِي يَوْمِ عُسْرَتِكَ).

خلاصه اينكه انسان عاقل و هوشيار بايد از وجود دو كس بهره گيرد: كسى كه داوطلبانه و به طور رايگان بار سنگين توشه انسان را بر دوش مى‌گيرد و با شادى و خوشحالى آن را به مقصد مى‌رساند و ديگر كسى كه در هنگام بى‌نيازى‌انسان به مال، بخشى از اموال او را وام مى‌گيرد و در آن زمان كه شديداً به آن نيازمند است باز پس مى‌دهد. آرى چنين است حال كسانى كه در راه خدا انفاق مى‌كنند و

[١]. در مورد اينكه ضمير «تطلبه» و جمله «فلا تجده» به چه چيز برمى‌گردد، ميان شارحان نهج‌البلاغه اختلاف نظر است. احتمال اوّل اين است كه به شخص فقيرِ نيازمند باز گردد كه انفاق‌ها را گويا بر دوش حمل مى‌كند و در قيامت تحويل صاحبش مى‌دهد. احتمال ديگر اينكه به خود مال برگردد؛ يعنى ممكن است زمانى فرا رسد كه بخواهى مالى در راه خدا انفاق كنى و نداشته باشى؛ ولى تفسير اوّل همان گونه كه در متن آمد ترجيح دارد و جمله «و اغتنم» شاهد خوبى براى آن است.