پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٣٢ - شرح و تفسير از پيمودن راههاى مشكوك بپرهيز

دارى؛ يكى راه پيروى از پيشينيان صالح از خاندانت و استفاده از تجربيات بسيار سودمند آنها كه راهى است نسبتا آسان و بى‌خطر. و راه دوم، راه اجتهاد شخصى است كه خودت وارد ميدان شوى و حق را از باطل بشناسى و پيمودن اين راه چهار شرط دارد.

نخست اينكه در هر موضوعى نيك بينديشى و دقت كنى و ديگر اينكه از فرو رفتن در شبهات يا تمسك جستن به تعصب يا خصومات بپرهيزى و سوم اينكه از خداى خود استعانت بجويى و از او بخواهى كه تو را در پيمودن اين راه كمك كند و چهارم اينكه از هر امر مشكوكى كه ممكن است منتهى به ورود در شبهه‌اى شود يا تو را به گمراهى بكشاند بپرهيزى.

سپس امام عليه السلام در ادامه اين سخن، نكته را روشن مى‌كند كه تنها سخنان سودمند و پربار و مؤثرِ من كافى نيست؛ آمادگى در وجود تو نيز از شرايط تأثير محسوب مى‌شود و به تعبير ديگر همان گونه كه فاعليت فاعل شرط است، قابليت قابل نيز لازم است، از اين رو براى آماده ساختن قلب و جان فرزندش براى پذيرش اين وصايا مى‌فرمايد:

«هر گاه يقين كردى قلب و روحت صفا يافته و در برابر حق خاضع شده و رأيت به كمال پيوسته و تمركز يافته و تصميم تو در اين باره تصميم واحدى گشته (و از هر چه غير از آن است صرف نظر كرده‌اى) در اين صورت به آنچه براى تو (در اين وصيّت‌نامه) توضيح داده‌ام دقت كن (تا نتيجه مطلوب را بگيرى)»؛ (فَإِنْ أَيْقَنْتَ أَنْ قَدْ صَفَا قَلْبُكَ فَخَشَعَ، وَ تَمَّ رَأْيُكَ فَاجْتَمَعَ، وَ كَانَ هَمُّكَ فِي ذَلِكَ هَمّاً وَاحِداً، فَانْظُرْ فِيمَا فَسَّرْتُ لَكَ).

مسلم است كسانى كه قلبى تاريك و مملو از تعصب‌ها و هوا و هوس دارند و فكرشان چندين جا مشغول است؛ گاه در فكر حفظ مقامند و گاه در فكر جمع اموال و گاه به دنبال هوا و هوس‌هاى ديگر، آنها نمى‌توانند از نصايح و اندرزهاى‌