پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٩٧ - شرح و تفسير رمز پيروزى استقامت است
عَلَى الْمَكْرُوهِ، وَ نِعْمَ الْخُلُقُ التَّصَبُرُ فِي الْحَقِّ).
با توجّه به اينكه «تفقّه» از ريشه «فقه» به معناى فهم و درك است، منظور امام عليه السلام از جمله «وَ تَفَقَّهْ فِي الدِّينِ» اين است كه حقايق دينى را اعم از اصول و فروع به طور كامل درك كن و تنها به صورت قناعت نكن، بلكه به عمق آنها آشنا شو.
جمله «عَوِّدْ نَفْسَكَ ...» اشاره به اين است كه صبر و استقامت در مقابل مشكلات چيزى است كه با تمرين بدست مىآيد. بايد آنقدر تمرين كنى و خويشتن را عادت دهى تا خلق و خوى تو گردد.
فقره «نِعْمَ الْخُلُقُ التَّصَبُرُ فِي الْحَقِّ» اشاره به اين است كه هر كار مثبتى با مشكلات و موانعى روبهروست. هر گاه انسان صبر و استقامت بر حق نداشته باشد، هرگز نمىتواند به آن دست يابد. چيدن يك گل بدون تحمل نيش خار ميسر نيست و برداشتن اندكى عسل از كندو غالباً با نيش زنبور همراه است. اگر استقامت در برابر مشكلات نباشد هيچ هدف مقدّسى به انجام نمىرسد.
در اينجا سزاوار است به اشعار پرمعنايى كه ابو الاسود سروده است توجّه كنيم:
|
تعوّدت مسّ الضرّ حتى ألفته |
و أسلمني طول البلاء الى الصّبر |
|
|
و وسّع صدري للأذى كثرة الأذى |
و كان قديما قد يضيق به صدري |
|
|
إذا أنا لم أقبل من الدّهر كلّ ما |
ألاقيه منه طال عتبي على الدّهر |