پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٣ - ترجمه

عَنِيفٍ‌ [١] بِهِ، وَ لَا تُنَفِّرَنَّ بَهِيمَةً وَ لَا تُفْزِعَنَّهَا [٢]، وَ لَا تَسُوأَنَّ صَاحِبَهَا فِيهَا).

منظور از اين جمله آن است كه احترام مالكان اموال را در مورد اموالشان حفظ كن، سرزده وارد آغل گوسفندان يا شتران نشو و به صورت افراد طلب‌كار و زورگو چيزى را مطالبه نكن حتى نسبت به چهارپايان نيز مدارا نما؛ حركت يا صدايى كه باعث وحشت آنها شود انجام مده، چرا كه هم اين حيوانات و هم صاحب آنها ممكن است ناراحت شوند. و اين نهايت محبّت و ادبى است كه امام عليه السلام به آن توصيه مى‌كند كه حتى حقوق حيوانات هم به هنگام جمع‌آورى زكات رعايت بشود، چه رسد به حقوق و احترام انسان‌ها.

آن گاه براى اينكه تقسيم عادلانه باشد و در انتخاب گوسفند يا شتر زكات نگرانى براى صاحبان اموال پيدا نشود و در انتخاب، اجحاف و ظلمى بر مالك و بيت المال حاصل نگردد، دستور به قرعه كشى مى‌دهد و هنگام قرعه‌كشى انتخاب را به به صاحب مال وا مى‌گذارد و مى‌فرمايد: « (به هنگام گرفتن حق بيت المال) حيوانات را به دو بخش تقسيم كن سپس صاحب مال را مخير كن كه يك قسمت را برگزيند و بعد از انتخاب، متعرض آنچه او انتخاب كرده نشو.

سپس باقيمانده را نيز به دو بخش تقسيم كن و باز او را مخير نما (تا يكى را انتخاب كند) و هر گاه يكى را برگزيد در اين انتخاب متعرض آنچه برگزيده نشو و همچنان اين تقسيم را ادامه مى‌دهى (و صاحب مال را مخير مى‌سازى يكى را انتخاب كرده كنار بگذارد) تا آنجا كه باقيمانده به اندازه (زكات و) حق خداوند در مال او باشد آن گاه حق خدا را از او بگير»؛ (وَ اصْدَعِ‌ [٣] الْمَالَ صَدْعَيْنِ ثُمَ‌

[١]. «عنيف» به معناى خشن و سخت‌گير است از ريشه «عنف» بر وزن «قفل» گرفته شده است.

[٢]. «لا تفزعنّ» از ريشه «فزع» به معناى ترسيدن و به وحشت افتادن گرفته شده و هنگامى كه به باب افعال برود به معناى ترساندن و به وحشت انداختن است.

[٣]. «اصدع» از ريشه «صدع» (بر وزن «صبر») به معناى شكافتن و جدا ساختن گرفته شده و اين واژه (صدع) به صورت اسم مصدرى و به معناى بخش جدا شده از چيزى آمده است.