پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٥ - شرح و تفسير خوشحالى و تأسف بيجا

هنگامى كه ما از اين ديدگاه به حوادث زندگى خود نگاه كنيم و پيروزى‌ها و شكست‌ها را از اين منظر ببينيم، نه پيروزى‌ها موجب شادى و ذوق‌زدگى مى‌شود و نه شكست‌ها مايه اندوه و غم.

آن گاه امام عليه السلام چنين ادامه مى‌دهد: «حال كه چنين است شادى و سرور تو بايد به خاطر چيزى باشد كه در مسير آخرت به دست آورده‌اى و تأسف و اندوهت به سبب امور معنوى و اخروى باشد كه از دست داده‌اى»؛ (فَلْيَكُنْ سُرُورُكَ بِمَا نِلْتَ مِنْ آخِرَتِكَ، وَ لْيَكُنْ أَسَفُكَ عَلَى‌ مَا فَاتَكَ مِنْهَا).

دليل آن هم روشن است مواهب مادى چه اختيارى و چه غير اختيارى به سرعت رو به فنا مى‌رود و حتى در زمان وجودش قابل اعتماد نيست و دائما در معرض آفت‌ها و آسيب‌هاست و محروميّت‌هاى مادى نيز زودگذر و پايان‌پذير است؛ آنچه هميشه باقى مى‌ماند، مواهب اخروى است و آنچه براى از دست رفتنش بايد تأسف خورد، همين مواهب جاودانى است.

امام عليه السلام در پايان در يك نتيجه‌گيرى شفاف و روشن مى‌فرمايد: «بنابراين آنچه از دنيا به دست آورده‌اى زياد به آن خوشحال نباش و آنچه را از دنيا از دست داده‌اى بر آن تأسف نخور و جزع نكن؛ تمام همّت خود را براى آنچه بعد از مرگ و پايان زندگى است قرار ده»؛ (وَ مَا نِلْتَ مِنْ دُنْيَاكَ فَلَا تُكْثِرْ بِهِ فَرَحاً، وَ مَا فَاتَكَ مِنْهَا فَلَا تَأْسَ عَلَيْهِ جَزَعاً، وَ لْيَكُنْ هَمُّكَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ).

در پايان اين نامه لازم است توجّه كنيم كه مواهب دنيا بر دو قسم است و مواهب آخرت يك نوع بيش نيست، مواهب دنيا گاه با تلاش و كوشش به دست مى‌آيد و گاه بدون تلاش و كوشش، و به تعبير بعضى: «گر نستانى به ستم مى‌دهند» و از آنجا كه انسان در بسيارى از مواردى كه به نعمتى مى‌رسد يا از نعمتى محروم مى‌شود، نمى‌داند دقيقا از كدام قسم است به همين دليل امام عليه السلام مى‌فرمايد: به آنچه مى‌رسى زياد مسرور و شادمان مباش چه بسا از آن نوع‌