طلحه و زبير و عايشه آنجا را براى فتنه‌انگيزى بر ضد امام امير مؤمنان عليه السلام انتخاب كردند به خصوص اينكه آنجا مهم‌ترين بندر عراق است و بنادر معمولًا مركز رفت و آمد اقوام مختلف‌اند. به همين دليل افكار التقاطى و نفوذى و مفاسد اخلاقى در اين گونه بندرگاه‌ها بيشتر است مگر اينكه اهالى آن تحت آموزش مستمر اخلاقى قرار گيرند. بعضى نيز معتقدند؛ هنگامى كه ابليس به زمين فرود آمد، بصره را جايگاه نخستين خود انتخاب كرد؛ ولى دليلى براى اين مطلب اقامه نكرده‌اند.

مهم اين است كه امام عليه السلام به ابن عباس دستور مى‌دهد: بهترين راه براى آرام كردن اين شهر آن است كه به مضمون آيه شريفه‌ «ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَداوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَميمٌ* وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا الَّذينَ صَبَرُوا وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظيمٍ» [١] عمل كند؛ يعنى بدى‌هايى را كه آنها در جنگ جمل داشتند با نيكى پاسخ گويد تا آنان شرمنده احسان او گردند و دست از هر گونه مخالفت بردارند به علاوه بخشى از مخالفت آنها ممكن است به علت ترس از انتقام و مكافات عمل باشد هنگامى كه با آنها به نيكى رفتار شود آتش اين خوف و ترس فرو مى‌نشيند و آرامش جاى آن را مى‌گيرد.

امام عليه السلام به اين معنا در كلمات قصار اشاره فرموده و به صورت اصل كلى مى‌فرمايد:

«عاتب اخاك بالاحسان اليه و اردد شره بالانعام عليه‌؛ برادرت را به هنگام خطا كردن با نيكى سرزنش كن و شر او را از طريق بخشش از خودت دور ساز». [٢]

سپس امام عليه السلام بعد از ذكر اين مقدّمه وارد اصل مقصود مى‌شود و مى‌فرمايد:

«بد رفتارى تو با طايفه بنى‌تميم و خشونت تو به آنها را به من گزارش داده‌اند»؛ (وَ قَدْ بَلَغَنِي تَنَمُّرُكَ‌ [٣] لِبَنِي تَمِيمٍ، وَ غِلْظَتُك عَلَيْهِمْ).

[١]. فصلت، آيه ٣٤ و ٣٥.

[٢]. نهج‌البلاغه، كلمات قصار، شماره ١٥٨.

[٣]. «تنمّر» به معناى خشمگين شدن و بد رفتارى نمودن است و از ريشه «نمر» بر وزن «كبد» به معناى پلنگ است.