جنگ را آغاز كنند عملا دليل ديگرى بر ضد خود اقامه كرده‌اند، زيرا سبب كشتن افراد بى‌گناه و كوشيدن در ايجاد فساد بر روى زمين و مصداق محارب خدا و رسول مى‌شوند، زيرا هر كس اسلحه به روى مردم بى‌گناه كشد محارب است.

بنابراين مشمول آيه شريفه‌ «إِنَّما جَزآءُ الَّذينَ يُحارِبُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَسْعَوْنَ فِى الْأَرْضِ فَساداً ...» [١] مى‌شوند.

افزون بر اين آنها مصداق آيه شريفه « «فَمَنِ اعْتَدى‌ عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى‌ عَلَيْكُمْ»؛ هر كس به شما حمله كرد همانند حمله وى بر او حمله كنيد». [٢]

سپس امام عليه السلام به بيان سه دستور مهم ديگر مى‌پردازد و مى‌فرمايد: «و هنگامى كه به اذن خدا دشمن شكست خورد، فراريان را نكشيد و بر ناتوان‌ها ضربه‌اى وارد نكنيد و مجروحان را به قتل نرسانيد»؛ (فَإِذَا كَانَتِ الْهَزِيمَةُ بِإِذْنِ اللَّهِ فَلَا تَقْتُلُوا مُدْبِراً، وَ لَا تُصِيبُوا مُعْوِراً [٣]، وَ لَا تُجْهِزُوا [٤] عَلَى‌ جَرِيحٍ).

اين سه دستور كاملا جنبه اخلاقى دارد زيرا هدف در هم شكستن حركت دشمن است نه انتقام‌جويى. كسى كه صحنه نبرد را ترك كرده و فرار مى‌كند كشتن آن مفهومى ندارد همچنين آن كس كه ناتوان و آسيب پذير شده، وارد كردن ضربت بر او با اصول جوانمردى سازگار نيست؛ مانند كسى كه سلاح خود را از دست داده و يا از جنگيدن باز مانده و ناتوان شده و ديگر خطرى از ناحيه او

[١]. مائده، آيه ٣٣.

[٢]. بقره، آيه ١٩٤.

[٣]. «معور» در اصل از ريشه «عار» و «عور» بر وزن «غور» به معناى عيب گرفته شده است. سپس به معناى نقاط آسيب پذير به كار رفته و معور به كسى گفته مى‌شود كه توانايى دفاع از خود را ندارد و در برابر حمله مخالفين آسيب‌پذير است و عضو جنسى را از اين جهت عورت گفته‌اند كه آشكار ساختن آن مايه عيب و عار است.

[٤]. «لا تجهزوا» از ريشه «اجهاز» به معناى تسريع در قتل مجروحان و پايان دادن به عمر آنهاست، شبيه چيزى كه امروز به عنوان زدن تير خلاص گفته مى‌شود.