بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٣٤٢ - استنتاج

حضرت على ٧ مى‌فرمايد:

«حاسبوا أنفسكم بأعمالها و طالبوها بأداء المقروض عليها و الاءخذ من فنآئها لبقآئها و تزوّدو و تأهبّوا قبل أن تبعثوا».

«از نفوس خودتان، به كردارشان حساب بكشيد و آنچه را كه بر آنها واجب است مطالبه كنيد و همچنين از آنها بخواهيد كه از سراى نابوديشان (دنيا) براى سراى بقايشان (آخرت) توشه برگيرند و سازوبرگ رفتن را آماده كنيد، پيش از آنكه گرفتار مرگ ناگهانى شويد.»[١]

و اما بخشى از استنتاج مولانا در خصوص اين حكايت:

حاجب و نگهبان شاه گفت: شاها! آخر آن غلام، بنده و زيردست شماست، اگر توجهى به او كنى و جواب نامه او را بنويسى از مقام پادشاهى تو چيزى كم نمى‌شود.

شاه گفت: جواب نامه غلام را دادن براى من خيلى آسان است ولى چيزى‌كه هست او غلام احمقى است و انسان احمق مردود و مطرود خداست.

اگر من از گناه و لغزش او درگذرم اين بخشش بيجا سبب مى‌شود كه حماقت او به من سرايت كند و مرا نيز رفته‌رفته گرفتار بيمارى حمق سازد.

مگر نمى‌دانى اگر يك كچل در ميان جمعيتى برود همه را مانند خودش گرفتار بيمارى كچلى مى‌كند، جايى كه بيمارى ظاهرى اينقدر مسرى باشد، بيمارى روحى به مراتب مسرى‌تر و فراگيرتر خواهد بود.

[١] - غرر الحكم، حرف« حاء».