بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٣٣٠ - استنتاج
پذيرفته است براى اين است كه خدا تنها از پرهيزكاران مىپذيرد. اگر تو براى كشتن من دست دراز كنى، من دست به قتل تو نمىگشايم، چون از پروردگار جهانيان مىترسم! من مىخواهم با گناه من و خودت- از اين عمل باز گردى- و بار هردو را بدوش كشى و از دوزخيان گردى و همين است سزاى ستمكاران! نفس سركش تدريجا او را مصمم به كشتن برادر كرد و او را كشت و از زيانكاران شد.
- و بعد از كشتن برادر نمىدانست جسد او را چه كند- پس خداوند زاغى را فرستاد كه در زمين جستجو- و كندوكاو مىكرد تا به او نشان دهد چگونه برادر خود را دفن كند. او- با ديدن حركات زاغ گفت:
واى بر من، آيا من نمىتوانم مثل اين زاغ باشم و جسد برادر خود را دفن كنم. و سرانجام- از ترس رسوايى و بر اثر فشار وجدان از كار خود پشيمان شد.»[١]
چند نكته در مورد مطالب فوق، كه ترجمه آياتى از سوره مائده است:
١- از جمله «ابنى آدم- دو فرزند آدم» اينگونه فهميده مىشود كه قاتل و مقتول دو برادر بودند و هردو فرزند حضرت آدم، ابو البشر.
٢- قرآن نامى از اين دو برادر به ميان نياورده است ليكن طبق آنچه در روايات آمده است، نام مقتول: هابيل، هابل، هابن. و نام قاتل، قابيل، قابين، قابل، قابن، قبن.[٢] بوده است.
٣- عامل اختلاف اين دو برادر چه بوده است؟
از جمله: ... إِذْ قَرَّبا قُرْباناً فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِما وَ لَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْآخَرِ ...؛ «هنگامى كه هر كدام عملى براى تقرّب به پروردگار انجام دادند اما از يكى پذيرفته شد و از ديگرى پذيرفته نشد»
[١] - وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبا قُرْباناً فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِما وَ لَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْآخَرِ قالَ لَأَقْتُلَنَّكَ قالَ إِنَّما يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ* لَئِنْ بَسَطْتَ إِلَيَّ يَدَكَ لِتَقْتُلَنِي ما أَنَا بِباسِطٍ يَدِيَ إِلَيْكَ لِأَقْتُلَكَ إِنِّي أَخافُ اللَّهَ رَبَّ الْعالَمِينَ* إِنِّي أُرِيدُ أَنْ تَبُوءَ بِإِثْمِي وَ إِثْمِكَ فَتَكُونَ مِنْ أَصْحابِ النَّارِ وَ ذلِكَ جَزاءُ الظَّالِمِينَ* فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخِيهِ فَقَتَلَهُ فَأَصْبَحَ مِنَ الْخاسِرِينَ* فَبَعَثَ اللَّهُ غُراباً يَبْحَثُ فِي الْأَرْضِ لِيُرِيَهُ كَيْفَ يُوارِي سَوْأَةَ أَخِيهِ قالَ يا وَيْلَتى أَ عَجَزْتُ أَنْ أَكُونَ مِثْلَ هذَا الْغُرابِ فَأُوارِيَ سَوْأَةَ أَخِي فَأَصْبَحَ مِنَ النَّادِمِينَ. مائده: ٣١- ٢٧
[٢] - تفسير روح الجنان، ذيل آيه مذكور.